English Springer Spaniel

English Springer Spaniel size uygun mu?

English Springer Spaniel, sık bitkiler arasına dalıp kuşu havalandırmak (İngilizce "spring") ve vurulan avı getirmek için yetiştirilmiş, İngiltere kökenli orta boy bir av köpeğidir. Neşeli, insan seven, çocuklarla iyi geçinen ve eğitime hevesli bir köpektir; bu yüzden aile köpeği olarak çok tercih edilir. Ama unutulmaması gereken iki şey var: PDSA'ya göre günde iki saatin üzerinde egzersiz ister ve çalışma hatlarından gelen bireylerin enerjisi gösteri hatlarından belirgin biçimde yüksektir.

Irk seçerken yavrunun çalışma (field) hattından mı gösteri (show) hattından mı geldiğini mutlaka sorun. Çalışma hattı Springer'lar daha hafif yapılı, daha az tüylü ve çok daha enerjiktir; sakin bir aile hayatı için gösteri hattı genellikle daha uygundur.

Sahiplenmeden önce

Sağlık testleri: Amerikan ırk kulübü (ESSFTA), damızlıkta en az şu taramaları önerir: ilerleyici retina atrofisinin cord1 (crd4) formu için DNA testi, uzman göz muayenesi, kalça ve dirsek röntgeni. İsteğe bağlı ama önerilen testler: fukosidoz, fosfofruktokinaz (PFK) eksikliği, dejeneratif miyelopati, otoimmün tiroidit ve kalp muayenesi. PDSA da yavru almadan önce ebeveynlerin kalıtsal hastalık taramalarından geçmiş olmasını önerir.

Çekinik genetik hastalıklar: Fukosidoz ve PFK eksikliği çekinik geçişlidir. İki taşıyıcının çiftleştirilmesi hasta yavru doğmasına yol açabilir; en az bir ebeveynin "temiz" (clear) olduğunu belgeyle görün.

Barınak ve ırk kurtarma: Springer'lar çoğunlukla enerjileri karşılanamadığı için bırakılır. Yetişkin bir Springer sahiplenmek, mizacını önceden görebilmek açısından iyi bir seçenektir.

Yasal durum: 5199 sayılı Kanun kapsamındaki tehlike arz eden ırklar listesinde yer almaz.

Karakter ve mizaç

VCA English Springer Spaniel'i coşkulu ve enerjik, çocuklarla genellikle iyi, öğrenmeye hevesli, yabancılara karşı dışa dönük ve diğer evcil hayvanlarla uyumlu bir köpek olarak tanımlar. PDSA ise mutlu, oyuncu ve enerjik bir aile arkadaşı olarak anlatır.

İnsana çok bağlıdır ve ailesinin yaptığı her şeye katılmak ister. Bu, eğitimde avantajdır; ama yalnız kaldığında ve egzersizi yetersiz olduğunda havlama, kemirme ve evde tahribat olarak geri döner.

Burnu ve av içgüdüsü güçlüdür. Yürüyüşte çalılığa dalar, suya atlar, kuş kovalar. Getirme içgüdüsü nedeniyle eşyaları ağzında taşımayı sever; çorap ve ayakkabı hırsızlığına hazırlıklı olun.

VCA'nın belirttiği gibi kolay heyecanlanır ve dikkati dağılabilir. Kısa, oyunlu ve ödüllü eğitim seanslarına çok iyi yanıt verir; sert yöntemler hassas bireylerde güveni bozar.

Sağlık sorunları ve ömür

VCA ömrü 10-14 yıl olarak verir. ESSFTA ırkın genel olarak sağlıklı ve uzun ömürlü olduğunu belirtir; öne çıkan sorunlar şunlardır:

• Kulak enfeksiyonları: PDSA'nın vurguladığı gibi uzun, tüylü, sarkık kulaklar enfeksiyona yatkındır. Baş sallama, kulak kaşıma, kötü koku, kızarıklık ve akıntıda veterinere gidin. Yüzme ve banyo sonrası kulakları kurulayın.
• İlerleyici retina atrofisi (PRA, cord1): Gece görmede zorlanmayla başlayan, zamanla körlüğe ilerleyen kalıtsal göz hastalığı. DNA testi mevcuttur.
• Kalça ve dirsek displazisi: Topallama, kalkmada zorlanma, egzersiz sonrası sertlik. Ebeveyn röntgeni ve kilo kontrolü önemlidir.
• Fosfofruktokinaz (PFK) eksikliği: Kalıtsal bir enzim eksikliği. Yoğun egzersiz, heyecan veya stres sonrası turuncudan koyu kahveye değişen koyu renkli idrar, soluk ya da sararmış diş eti, halsizlik ve kas krampları görülür. Tedavisi yoktur, ama aktivite ve stres yönetimiyle kontrol altında tutulabilir. Koyu idrar ya da soluk diş etinde aynı gün veterinere gidin.
• Fukosidoz: Hücrelerde atık birikmesine yol açan kalıtsal enzim eksikliği; genç yetişkinlikte davranış değişikliği, koordinasyon bozukluğu ve işitme kaybı gibi ilerleyici sinir sistemi belirtileriyle ortaya çıkar. DNA testiyle önlenebilir.
• Obezite: VCA ırkın kilo almaya yatkın olduğunu belirtir. Fazla kilo eklem sorunlarını ağırlaştırır.
• Hipotiroidi: Kilo alma, halsizlik, tüy sorunları. Kan testiyle tanı konur.

Beslenme

Yetişkin bir English Springer Spaniel (PDSA'ya göre 18-23 kg, bazı erkekler biraz daha ağır) aktivitesine göre günde yaklaşık 200-320 g kaliteli kuru mama tüketir. Çalışma hattından gelen ve günde saatlerce koşan köpekte ihtiyaç artar; ev köpeğinde ise porsiyonu ölçerek verin.

• Yavru (2-12 ay): Orta ırk yavru maması, günde 3 öğün.
• Yetişkin: Protein %22-26; kilo alma eğilimi nedeniyle kaşıkla değil ölçü kabıyla.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır, eklem desteği değerlendirilir.

Eğitimde kullanılan ödül mamalarını günlük porsiyondan düşün. Kaburgalar hafif bir yağ tabakasının altında kolayca hissedilmeli, yukarıdan bakınca bel görünmelidir.

Bakım ve tüy

Orta uzunlukta, ipeksi, düz ya da hafif dalgalı tüy; kulaklarda, göğüste, bacaklarda ve karın altında püsküller.

• VCA keçeleşmeyi önlemek için haftada 1-2 tarama önerir; PDSA ayrıca yaklaşık üç ayda bir tıraş/düzeltme gerektiğini belirtir.
• Kulaklar haftada bir kontrol: Kulak içi ve kulak kanalı girişindeki tüyler düzeltilebilir; temizlik ürünlerini veteriner önerisiyle kullanın.
• Patilerin altındaki ve parmak arasındaki tüyleri kısa tutun; çamur ve kılçık tutar.
• Doğa yürüyüşlerinden sonra kulak, pati ve koltuk altlarında kılçık ve kene kontrolü şart; Türkiye'de yaz sonu kuru ot kılçıkları özellikle kulak kanalına girebilir.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir, dişler haftada birkaç kez.
• Yazın sıcak saatlerde yoğun egzersizden kaçının; su bulunan ortamlarda yüzme ideal bir serinleme yoludur.

Eğitim ve egzersiz

PDSA günde iki saatten fazla egzersiz önerir; VCA çalışma hattı köpeklerin daha da fazla aktiviteye ihtiyaç duyduğunu belirtir. Uzun yürüyüş, koşu, getir oyunları, yüzme ve koku çalışması idealdir.

Öncelikler:

1. Gel komutu. Koku ya da kuşa takıldığında uzağa gidebilir; uzun eğitim tasmasıyla ve yüksek değerli ödülle çalışın.
2. Getirme ve koku oyunları. Irkın doğasına en uygun zihinsel iş. Oyuncak saklayıp buldurmak, yakın mesafeden getirme.
3. Sakin selamlama. İnsanların üstüne atlama eğilimi erken düzeltilmeli.
4. Eşya bırakma ("bırak" komutu). Ağzına aldığı şeyi takas yöntemiyle bıraktırmayı öğretin; kovalamaca oyunu haline getirmeyin.
5. Yalnız kalma eğitimi. Kademeli olarak, kısa ayrılıklarla başlayın.
6. Sosyalleşme (8-16 hafta).

Yavru döneminde uzun koşu ve sert zeminde tekrarlı zıplamadan kaçının.

Tarihçe

Springer'ın kökleri, İngiltere'de yüzyıllardır kullanılan av spaniellerine dayanır. Eskiden aynı batındaki büyük yavrular kuşu havalandırmak için "springer", küçükler ise çulluk avında kullanılmak üzere "cocker" olarak ayrılırdı. Zamanla bu iki tip ayrı ırklara dönüştü.

İngiliz Kennel Club, English Springer Spaniel'i 20. yüzyılın başında ayrı bir ırk olarak tanıdı. Irk, kuşu bulup kaldırma ve vurulan avı yumuşak ağızla getirme becerisiyle avcıların gözdesi oldu.

1. yüzyılda ırk iki kola ayrıldı: sergi için daha iri, daha tüylü ve daha ağır yapılı gösteri hatları ile tarlada hız ve dayanıklılık için seçilen daha hafif çalışma hatları. Bugün her iki tip de aynı ırk adı altındadır. Springer'lar keskin burunları sayesinde havaalanlarında ve güvenlik birimlerinde koku tespit köpeği olarak da yaygın biçimde kullanılır.