Azawakh

Azawakh size uygun mu?

Azawakh, Batı Afrika'nın Sahel bölgesinden (Mali, Nijer, Burkina Faso) gelen, sırtlan boyutundaki avı 65 km/saate varan hızla kovalayabilen, son derece ince ve kaslı bir tazı ırkıdır. Tuareg, Peul, Bella ve Hausa gibi göçebe halklar tarafından hem avcı hem bekçi köpeği olarak yetiştirilmiştir — çoğu tazının aksine, Azawakh'ın kökeninde koruma görevi de vardır.

Azawakh'ı sahiplenmeden önce netleştirmeniz gereken şey şu: bu bir kucak köpeği değil, ailesine derinden bağlı ama yabancıya kapalı bir koruyucu-avcı. Sevgi göstermez gibi görünse de, aslında sessiz ve yoğun bir bağlılık kurar.

Sahiplenmeden önce

Azawakh, Türkiye'de son derece nadir bir ırktır; barınak veya sahiplendirme kanallarında bulma ihtimaliniz neredeyse yoktur. Yurt dışından bir yavru düşünüyorsanız, kalça ve dirsek muayenesi, göz kontrolü yapılmış hatları tercih edin.

Bu ırk çok az vücut yağına sahiptir; kaburgaların ve kalça kemiklerinin görünür olması bu ırkta hastalık değil, ırka özgü normal yapı işaretidir. Aşırı kilo aldırmaya çalışmak sağlıksızdır.

Karakter ve mizaç

Azawakh, ailesine yoğun biçimde bağlanan, güçlü bir hafızaya sahip, paket (sürü) odaklı bir köpektir. Yabancılara karşı mesafeli ve temkinlidir; çoğu birey tanımadığı biri tarafından okşanmaktan hoşlanmaz. Bu, saldırganlık değil, seçici bir sevgi tarzıdır.

Yüksek enerjili ve dayanıklıdır; av içgüdüsü çok güçlüdür ve hareket eden küçük hayvanları (kedi, tavşan, sokak hayvanı) anında kovalayabilir. Aynı zamanda duyarlı bir yapısı vardır; sert ses tonuna veya kaba muameleye karşı içine kapanabilir.

Sürü halinde birlikte uyumayı ve sıcak tutunmayı sever; yalnız kalmaktan hoşlanmaz.

Sağlık sorunları ve ömür

Kaynaklarda genelde 12-14 yıl yaşadığı belirtiliyor.

• Hipotiroidizm: Tiroid hormonu düşüklüğü; kilo alımı, halsizlik, deri ve kulak enfeksiyonları ve nadiren nöbetle kendini gösterir. Tedavi edilemez ama ilaçla yönetilebilir.
• Çiğneme kası miyoziti (masticatory muscle myositis): Çene ve baş kaslarının bağışıklık sistemi kaynaklı iltihaplanması; ağzını açmakta zorlanma ve ani iştah kaybıyla belirti verir, acil veteriner müdahalesi gerektirir.
• Kalça ve dirsek displazisi: Eklem gelişim bozukluğu; ileri yaşta topallama ve eklem ağrısına yol açabilir.
• Göz sorunları: Bazı bireylerde bildirilmiştir; düzenli göz muayenesi önerilir.
• Kalp sorunları ve otoimmün rahatsızlıklar: Sınırlı sayıda vakada bildirilmiştir; ırkın az sayıda ve kapalı bir gen havuzuna sahip olması izlemi güçleştirir. Popülasyon küçük olduğu için bu ırkta sağlık verisi diğer yaygın ırklara göre daha sınırlıdır.

Beslenme

Yetişkin bir Azawakh (15-25 kg) günde iki öğün, kaliteli ve AAFCO standartlarına uygun mama ile beslenir.

• Yavru (2-12 ay): Büyük ırk yavru maması; hızlı büyüyen ince yapılı bir ırk olduğu için aşırı kalori ve kalsiyumdan kaçınılmalı.
• Yetişkin: Doğal olarak çok az yağ taşır; kaburgaların hafifçe görünmesi bu ırkta normaldir, aşırı beslemeye gerek yoktur.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori ihtiyacına göre porsiyon küçük ayarlamalarla gözden geçirilir.

Mama paketindeki miktarlar başlangıç noktasıdır; vücut kondisyonuna göre ayarlama şarttır çünkü bu ırkta "hafif kilolu" görünüm bile aslında olması gerekenden fazladır.

Bakım ve tüy

Çok kısa, ince ve sık dökülmeyen kürk.

• Haftada bir yumuşak fırça veya nemli bezle silme yeterlidir.
• Banyo nadiren gerekir; ince kürk çabuk kurur.
• İnce kürk ve düşük vücut yağı nedeniyle soğuk havada dışarı çıkarken mont giydirilmesi önerilir.
• Tırnaklar düzenli kontrol edilmeli; aktif bir ırk olduğu için doğal aşınma olabilir ama yine de kontrol gerekir.
• Kulaklar ve dişler standart rutinle takip edilmelidir.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: güvenli, çitli bir alanda serbest koşu artı 45-60 dakika yürüyüş. Azawakh patlayıcı hızda kısa süreli sprintler yapan bir tazıdır; sürekli koşu yerine kısa yoğun koşu periyotları arar.

Öncelikler:

1. Sosyalleşme (8-16 hafta). Doğal mesafeli yapısını dengelemek ve aşırı çekingenliği önlemek için erken, olumlu deneyimler gerekir.
2. Güvenli alan. Güçlü av içgüdüsü nedeniyle çitsiz alanda tasmasız bırakmayın; bir tazı gördüğü hareketli bir şeyi anında kovalar.
3. Yumuşak, saygılı eğitim. Duyarlı yapısı nedeniyle sert yöntemler geri teper; ödül temelli, sabırlı yaklaşım gerekir.
4. Gel komutu. Av içgüdüsü güçlü bir ırkta hayat kurtarıcı bir temel komuttur.
5. Aile içi bağ kurma. Bu ırk yabancıya değil ailesine yatırım yapar; sabırlı, tutarlı bir ilişki zamanla derin bir bağlılığa dönüşür.

Tarihçe

Azawakh, adını Mali, Nijer ve Burkina Faso sınırındaki Azawagh Vadisi'nden alır. Irk, başta Tuareg olmak üzere Peul, Bella ve Hausa gibi Sahel bölgesi halkları tarafından yüzyıllardır yetiştirilmiştir.

Çoğu Batı tazısının aksine, Azawakh'ın öncelikli görevi sadece avlanmak değil, aynı zamanda kampı ve sürüyü korumaktı; bu da ırkın yabancıya karşı mesafeli, ailesine karşı ise koruyucu doğasını açıklar. Ceylan ve tavşan gibi avları yüksek hızda kovalayabilecek şekilde seçilmiştir.

Batı'ya 1970'lerde Fransız diplomatlar aracılığıyla tanıtıldı ve Amerikan Kennel Club tarafından 2019'da Tazı Grubu'nda tam ırk olarak tanındı. Avrupa ve Kuzey Amerika'da hâlâ nadir bir ırktır; Afrika'daki orijinal popülasyonlarda kabul edilen renk çeşitliliği, Batı standartlarındaki resmi renk listesinden daha geniştir.