Yorkshire Terrier

Yorkshire Terrier size uygun mu?

Yorkshire Terrier, 2-3 kiloluk gövdesine gerçek bir terrier karakteri sığdırmış bir ırk. Kucak köpeği görünümlü ama karakteri fare avcısı; cesur, meraklı, iddialı. Türkiye'de "York" olarak biliniyor.

Bu ırkın en büyük avantajı, tüy dökülmesinin çok az olması. En büyük dezavantajı, küçük köpeklere uygulanan eğitimsizliğin bu ırkta hızla davranış sorununa dönüşmesi.

Sahiplenmeden önce

"Teacup York" diye satılan olağandışı küçük bireylerden kaçının. Bu bir ırk çeşidi değildir; hipoglisemi, kırık ve organ sorunlarına yatkın, kısa ömürlü hayvanlardır.

Karakter ve mizaç

Yorkshire Terrier cesur, meraklı ve kendine güvenendir. Terrier geçmişi karakterinde açıkça görülür: iddialı, ısrarcı ve avcı.

Sahibine çok bağlanır ve genelde bir kişiyi favori seçer. Yabancıya karşı temkinli ve seslidir; kapıda, asansörde her sesi haber verir.

Kendinden büyük köpeklere kafa tutar. Bu davranış sevimli değil tehlikelidir; sahibin engellemesi gerekir.

Zekidir ve öğrenmeyi sever ama inatçıdır. Tuvalet eğitiminde zorlu kabul edilir; küçük mesane ve dışarı çıkma isteksizliği (soğuk, yağmur) bunu zorlaştırır.

Enerjiktir. Boyutuna rağmen oyun ve hareket ister.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 12-15 yıl.

• Trakea kollapsı: Nefes borusunun çökmesi; kaz sesi gibi kuru öksürük, heyecanlanınca artan nefes güçlüğü. Bu ırkta yaygındır. Boyun tasması kullanılmamalı, göğüs tasması zorunlu sayılmalıdır.
• Diz kapağı kayması (patellar luksasyon): Yürürken bir arka bacağı birkaç adım havada tutup devam etme klasik belirtidir.
• Diş hastalıkları: Bu ırkın en yaygın kronik sorunu. Küçük çenede sıkışık dişler, hızlı diş taşı, erken diş kaybı. Süt dişleri sıklıkla dökülmez ve çekilmesi gerekir.
• Portosistemik şant (karaciğer şantı): Kan dolaşımının karaciğeri baypas etmesi. Büyüme geriliği, yemek sonrası halsizlik ve dengesizlik, davranış değişikliği. Bu ırkta diğerlerinden daha sık; cerrahi tedavi mümkündür.
• Hipoglisemi: Özellikle yavrularda; titreme, halsizlik, bilinç bulanıklığı. Sık ve düzenli beslenme ile önlenir.
• Legg-Calvé-Perthes hastalığı: Uyluk kemiği başının kan akışının bozulması; genç yaşta topallama.
• İlerleyici retina atrofisi (PRA): Genetik testi vardır.

Beslenme

Yetişkin bir Yorkshire Terrier (2-3,2 kg) günde 50-90 g küçük taneli kuru mama yer. Bu boyutta hata payı çok dardır.

• Yavru (2-10 ay): Küçük ırk yavru maması, günde 3-4 öğün. Hipoglisemi riski nedeniyle öğün atlanmamalı.
• Yetişkin: Çok küçük taneli mama, günde 2 öğün. Tane boyutu bu çene için önemlidir.
• Kıdemli (9+ yaş): Diş kaybı varsa yumuşatılmış mama.

Bu ırk seçici yiyici olabilir. Sofradan yemek vermek hem seçiciliği hem obeziteyi başlatır.

Bakım ve tüy

York'un tüyü kürk değil, insan saçına benzer yapıdadır; sürekli uzar ve çok az dökülür.

İki seçenek var:

• Uzun tüy (şov kesimi): Her gün tarama gerekir. Zahmetlidir ve çoğu ev için pratik değildir.
• Kısa kesim (puppy cut): 6-8 haftada bir kuaför; haftada 2-3 tarama yeterli olur. Çoğu sahibin tercihi budur ve hayvan için de daha konforludur.

Ortak bakım:

• Banyo 3-4 haftada bir; tüy uzun olduğu için sık yıkanır.
• Göz çevresindeki tüyler gözü tahriş etmemesi için kısaltılmalı veya toplanmalı.
• Kulak kanalındaki tüyler kontrol edilmeli.
• Dişler haftada en az 3 kez fırçalanmalı. Bu ırkta en kritik bakım maddesi.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir.
• Kışın kıyafet gerçek bir ihtiyaçtır; alt kürk yoktur ve vücut kütlesi azdır.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: 30-45 dakika. İki kısa yürüyüş ve ev içi oyun.

Öncelikler:

1. Göğüs tasması alışkanlığı. Trakea sağlığı için pazarlık konusu değil.
2. Havlama kontrolü. "Sessiz" komutu erken öğretilmeli; havladığında kucağa almak davranışı ödüllendirir.
3. Sosyalleşme (8-16 hafta). Yere indirin, diğer köpeklerle tanıştırın. Küçük köpeklerin huysuz ünü sosyalleşme eksikliğinden gelir.
4. Tuvalet eğitimi. Bu ırkta sabır ister; sık fırsat, tutarlı yer, her başarıda ödül. Kötü havada dışarı çıkmayı reddedebilir; kapalı alanda alternatif düşünülebilir.
5. Bakıma tolerans. Tarama, kuaför masası ve diş fırçalama yavruyken oyunlaştırılarak öğretilmeli.
6. Kucaktan inme. Kendi ayakları üzerinde dünyayı tanımalı.

Tarihçe

Yorkshire Terrier, 19. yüzyıl İngiltere'sinin sanayi bölgelerinde doğdu. İskoçya'dan İngiltere'nin kuzeyine göç eden dokuma işçileri, yanlarında küçük terrier'lar getirdi; bu köpekler fabrikalarda ve madenlerde fare avlamak için kullanıldı.

Irkın atası olarak Waterside Terrier, Clydesdale Terrier ve Paisley Terrier gibi bugün soyu tükenmiş hatlar gösterilir. Bugünkü tüm York'ların "Huddersfield Ben" adlı 1865 doğumlu bir erkeğe dayandığı kabul edilir.

1. yüzyıl sonunda ırk işçi köpeğinden Viktorya dönemi salon köpeğine dönüştü; boyu küçültüldü ve ipeksi tüy vurgulandı. Kennel Club 1886'da tanıdı.

İkinci Dünya Savaşı'nda "Smoky" adlı bir Yorkshire Terrier, Pasifik cephesinde bir hava üssünde dar bir boruya kablo çekerek mühendislik işini günlerden dakikalara indirdi ve savaşın en bilinen köpek hikâyelerinden biri oldu.