Samoyed

Samoyed size uygun mu?

Samoyed, beyaz kürkü ve ağız hattının yukarı kıvrılmasından doğan "Samoyed gülümsemesi" ile tanınıyor. Sosyal, neşeli ve insana çok bağlı bir kızak köpeği. Görselleri satın alma kararı verdiriyor; ardından tüy miktarı ve enerji düzeyi sahipleri şaşırtıyor.

Samoyed'in en çok hafife alınan yanı tüy dökümü. Yılda iki kez kürkün tamamını atar ve bu dönemde ev, kelimenin tam anlamıyla beyaz tüyle kaplanır.

Sahiplenmeden önce

Üreticiden kalça sertifikası, göz muayenesi ve kalıtsal nefropati genetik testi sonuçlarını isteyin.

Karakter ve mizaç

Samoyed sosyal, neşeli ve insana düşkündür. Sibirya'da insanlarla aynı çadırda uyuyarak yaşamış bir ırktır; bu geçmiş, ailesinden ayrılmayı sevmemesini açıklar.

Yabancıya dost davranır; bekçilik beklemeyin. Diğer köpeklerle iyi geçinir.

Seslidir. Havlar, ulur, "konuşur". Bu ırk sessiz değildir ve apartman hayatında bu bir sorun olabilir.

Kazar. Doğal davranıştır; bahçede bir kazma alanı ayırmak çözümdür.

Zekidir ama bağımsızdır; kızak köpeği geçmişi nedeniyle komutu değerlendirir, körü körüne uymaz.

Av dürtüsü vardır; kedi ve küçük hayvanlarla dikkat gerekir.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 12-14 yıl.

• Kalıtsal nefropati (SHN): Bu ırka özgü, X'e bağlı kalıtsal böbrek hastalığı. Erkek bireylerde genç yaşta böbrek yetmezliğine ilerler. Genetik testi vardır ve mutlaka sorulmalıdır.
• Kalça displazisi: Ebeveyn sertifikası istenmeli.
• İlerleyici retina atrofisi (PRA): Yavaş ilerleyen körlük; genetik testi vardır.
• Diyabet: Bu ırkta diğerlerinden daha sık bildirilmiştir. Aşırı su içme, sık idrar, kilo kaybı belirtidir.
• Hipotiroidi: Kilo alma, halsizlik, tüy sorunları.
• Subaortik stenoz (SAS): Doğuştan kalp darlığı; yavru muayenesinde kalp dinlenmeli.
• Sıcak çarpması: Türkiye koşullarında en gerçek risk. Yaz aylarında egzersiz sabah erken ve akşam geç saate alınmalı.

Beslenme

Yetişkin bir Samoyed (16-30 kg) günde 350-450 g kaliteli kuru mama tüketir. Kutup ırkları yakıtı verimli kullanır; boyutuna göre az yer.

• Yavru (2-15 ay): Orta/büyük ırk yavru maması, günde 3 öğün.
• Yetişkin: Protein %24-28, orta-yüksek yağ. Kürk kalitesi mama kalitesine doğrudan bağlıdır; omega-3 içeriği önemlidir.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır; böbrek değerleri yıllık takip edilmeli.

Bu ırk iştahsız görünebilir ve bu genelde normaldir. Kabı 15 dakika bırakın, yemezse kaldırın; sürekli mama değiştirmek seçicilik yaratır.

Bakım ve tüy

Bu ırkın en zorlu tarafı. Yoğun çift kat kürk, yılda iki kez tamamen atılır.

• Haftada 2-3 kez tarama; dökülme döneminde her gün. Alt kürk tarağı (undercoat rake) şarttır.
• Keçeleşme kulak arkası, koltuk altı, gerdan ve arka bacaklarda başlar.
• Banyo 8-12 haftada bir; tam kurutma zorunludur. Islak kalan alt kürk mantar üretir. Profesyonel kurutma çoğu sahibin tercihidir.
• Asla tıraş etmeyin. Kürk yazın da yalıtım sağlar ve güneşten korur; kesilirse köpek daha çok ısınır ve tüy düzgün çıkmayabilir.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir, dişler haftada birkaç kez.
• Pati arası tüyler kaymayı önlemek için kısaltılabilir.

Samoyed tüyü kokmaz ve iplik yapımında kullanılabilecek kadar yumuşaktır; bazı sahipler dökülen tüyü örgüde değerlendirir.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: en az 1,5-2 saat aktif egzersiz. Yürüyüş yetmez; koşu, çekme, çeviklik veya kızak/scooter sporu uygundur. Yorulmayan Samoyed kazar, ulur ve çiğner.

Öncelikler:

1. Sosyalleşme (8-16 hafta).
2. Gel komutu. Bağımsız bir ırk; tasmasız alanda güven duymayın.
3. Uluma ve havlama yönetimi. Tamamen engellenemez; sıkılmayı önlemek en etkili yöntemdir.
4. Çekme eğitimi. Çekmek genetiktir; koşum takımıyla çekmesine izin verilen ve tasmayla yürürken çekmemesi öğretilen ayrı bir düzen kurun.
5. Bakıma tolerans. Tarama ve kurutma yavruyken alıştırılmalı; ömür boyu sürecek bir rutindir.
6. Zihinsel iş. Koklama oyunları, mama bulmacaları.

Ödül temelli çalışın; sert yöntem bu ırkta inatlaşma üretir.

Tarihçe

Samoyed, Sibirya'nın kuzeyinde yaşayan Nenets (eski adıyla Samoyed) halkı tarafından geliştirildi. Görevi çok yönlüydü: ren geyiği sürüsünü gütmek, kızak çekmek, avda yardım etmek ve geceleri çadırda insanları ısıtmak.

Bu son görev ırkın mizacını açıklar. Samoyed, insanlarla aynı barınakta yaşamış ve çocuklarla birlikte büyümüştür; saldırganlık ırkın karakterinde yoktur ve bu, kutup ırkları arasında onu ayırt eden özelliktir.

1. yüzyıl sonunda İngiliz kaşifler ırkı Avrupa'ya getirdi. Kutup keşiflerinde kullanıldı; Fridtjof Nansen ve Roald Amundsen'in seferlerinde Samoyed'ler yer aldı. Kraliçe Alexandra ırkın destekçisi oldu ve İngiltere'de yayılmasını sağladı.

Bugünkü Samoyed'lerin çoğu, o dönem Sibirya'dan getirilen sınırlı sayıda bireye dayanır. Irkın adı halkın adından gelir; "Bjelkier" (beyaz köpek) adı da kullanılır.