Italian Greyhound

İtalyan Tazısı size uygun mu?

İtalyan Tazısı (Italian Greyhound), oyuncak ırk boyutunda gerçek bir tazıdır. Kucak köpeği görüntüsü yanıltıcıdır: bu köpek kovalamak, koşmak ve yüksek yerlere çıkmak ister. Aynı zamanda sitenizde okuyacağınız en kırılgan yapılı ırklardan biridir; bacak kırığı bu ırkta klasik bir veteriner vakasıdır.

Bu ırkı seçerken kabul etmeniz gereken iki gerçek var: evin içi kırık riski açısından düzenlenmeli (yüksek koltuk, kaygan zemin, merdiven) ve tuvalet eğitimi sabır ister. İkisini de göze alıyorsanız karşılığında olağanüstü sevecen, sessiz ve temiz bir arkadaş alırsınız.

Sahiplenmeden önce

Yavruya bakarken bacak yapısına ve hareketine dikkat edin; topallama, bacakta eğrilik ya da aşırı hassasiyet doğrudan sorudur. Üreticiden ailede diz kapağı kayması, Legg-Calve-Perthes hastalığı ve göz muayenesi (PRA için genetik test dahil) sonuçlarını isteyin.

Yavruyu 8 haftadan önce almayın ve üreticinin yavruları nasıl bir ortamda büyüttüğünü görün: yüksek platformlardan atlamaya alışmış bir yavru, eve geldiğinde aynı davranışı sürdürür. Türkiye'de ırk çok yaygın değil; sahiplendirme sayfalarında yetişkin bireylere de rastlanır ve yetişkin almak, mizaç ile sağlık tablosunu görerek karar vermek demektir.

Karakter ve mizaç

İtalyan Tazısı sevecen, canlı ve insana yapışık bir köpektir. Battaniye altına girmek, kucağa yerleşmek ve sahibinin yanında uyumak bu ırkın günlük rutinidir. Evde sesi az çıkar, kapı zilinde uyarı verir ama bekçi değildir.

Çok hassastır. Yüksek ses, azar ve sert müdahale bu köpekte çabuk korku yaratır; bir kez korktuğu ortamı uzun süre hatırlar. Eğitimde yalnızca ödül temelli, sakin yaklaşım işe yarar.

Dışarıda tazı yanı ortaya çıkar: hareket eden her şeyi kovalama isteği güçlüdür ve boyutuna rağmen çok hızlıdır. Tasmasız serbest bırakmak yalnızca kapalı ve güvenli alanda mantıklıdır.

Yalnız kalmayı sevmez. Yalnız kaldığında havlama, ulumada artış, çiş kaçırma ya da kapı ve eşya kemirme görüyorsanız bu can sıkıntısından çok ayrılık kaygısı olabilir; kısa ayrılıklarla kademeli alıştırma ve gerekirse davranış desteği gerekir.

Sağlık sorunları ve ömür

Kaynaklarda ömür genelde 14-15 yıl olarak verilir; iyi bakılan bireyler daha uzun yaşayabilir. Irkın sorunları büyük ölçüde küçük ve narin iskeletiyle ilgilidir.

• Bacak kırıkları: Bu ırkın en sık acil vakası. Özellikle 4-12 aylık dönemde ön kol kemikleri incedir ve kucaktan, koltuktan ya da yataktan atlayış bile kırık yaratabilir. Ani topallama, bacağı yere basmama, şişlik ve dokunmaya izin vermeme belirtileridir; aynı gün veterinere gidilmelidir. Yavru döneminde yüksek mobilyaya çıkışı engelleyin, kaygan zemine halı serin, merdiveni kapatın.
• Diş hastalığı: Irkın kronik sorunu. Küçük çene, sıkışık dişler ve hızlı tartar birikimi erken yaşta diş eti iltihabı ve diş kaybına yol açar. Kötü koku, yemekte zorlanma, kanayan diş eti belirtidir. Günlük fırçalama bu ırkta lüks değil zorunluluktur.
• Diz kapağı kayması (patella luksasyonu): Yürürken bir iki adım sekmek, arka bacağı havada tutup sonra devam etmek. Derecesine göre takip ya da cerrahi gerekir.
• Legg-Calve-Perthes hastalığı: Genç köpekte (yaklaşık 5-8 ay) uyluk kemiği başının kan akışının bozulması; giderek artan arka bacak topallığı ve kas erimesiyle ortaya çıkar.
• Progresif retinal atrofi (PRA): Kalıtsal, görmeyi giderek kaybettiren göz hastalığı. Alacakaranlıkta çarpma, eşyalara takılma ilk belirtiler olabilir; taşıyıcılar genetik testle belirlenebilir.
• Hipotiroidi ve otoimmün hastalıklar: Kilo alma, halsizlik, deri ve tüy sorunları hipotiroidiyi düşündürür; ırkta bağışıklık sistemi kaynaklı hastalıklar da bildirilmiştir.
• Anestezi ve soğuk hassasiyeti: Tazı grubunda anestezi sonrası uyanma süresi uzayabilir ve vücut yağı çok düşük olduğu için operasyon sırasında vücut ısısı hızla düşer. Veterinerinize köpeğinizin tazı grubunda olduğunu söyleyin.

Beslenme

Yetişkin İtalyan Tazısı genelde 3-7 kg arasındadır ve günde yaklaşık 70-150 g kuru mama yeterlidir. Miktar mamanın kalorisine ve aktiviteye göre değişir; kaburgaların hissedilebildiği, belin belirgin olduğu kondisyon doğrudur.

• Yavru: Küçük ırk yavru maması, günde üç-dört küçük öğün. Kemik gelişimi için dengeli kalsiyum ve fosfor içeren, tam ve dengeli bir mama şarttır; kendi kafanıza göre kalsiyum takviyesi eklemeyin, fazlası gelişimi bozar.
• Yetişkin: Günde iki öğün. Bu ırk seçici yiyebilir; ödül ve insan yemeğiyle beslemek seçiciliği artırır.
• Kıdemli: Diş durumu yemeyi zorlaştırabilir; gerekirse mama ıslatılır ya da yaş mamaya geçilir.

Çok küçük bireylerde uzun aç kalma kan şekerini düşürebilir; öğün aralarını çok açmayın.

Bakım ve tüy

Çok kısa, tek kat, neredeyse tüysüz hissi veren ince bir kürk.

• Haftada bir nemli bez ya da yumuşak eldivenle silmek yeterli; neredeyse hiç dökmez.
• Banyo seyrek; deri kuru ve hassastır.
• Diş bakımı bu ırkta bakımın merkezidir: günlük fırçalama ve veteriner önerisine göre düzenli diş taşı temizliği.
• Tırnaklar iki haftada bir; uzun tırnak bu ince bacaklarda duruşu bozar.
• Kışın mont, yağmurda su geçirmez üst giysi. Balkonda ya da bahçede uzun süre bırakmayın.
• Yumuşak, yüksekliği az bir yatak; yataktan atlamayı gerektirmeyen bir düzen kurun.
• Deriyi düzenli kontrol edin; ince deri çizik ve kesiklere açıktır.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: iki kısa-orta yürüyüş artı evde oyun. Kapalı güvenli bir alanda serbest koşu haftada birkaç kez idealdir. Bu köpek maraton istemez, ama hiç hareket etmeyen bir İtalyan Tazısı da huzursuz ve kilolu olur.

Öncelikler:

1. Kırık önleme düzeni. Koltuk ve yatak önüne rampa ya da basamak, kaygan zemine halı, merdivene bariyer. Kucaktan atlamasına izin vermeyin; yere indirirken alçaktan bırakın.
2. Tuvalet eğitimi. Bu ırkın bilinen zorluğu. Soğuk ve yağmurda dışarı çıkmayı reddedebilir. Sık ve programlı çıkışlar, her başarıda anında ödül, evde tolere edilen bir alternatif alan (çiş pedi) işleri kolaylaştırır. Ceza tamamen ters teper.
3. Erken sosyalleşme (8-16 hafta). Hassas bir ırkta bu madde yetişkindeki çekingenliği belirler. Tanışmalar kısa, sakin ve olumlu olmalı.
4. Yalnız kalma alışkanlığı. Saniyelerle başlayıp kademeli uzatın; gidiş ve dönüşleri sıradanlaştırın.
5. Tasma güvenliği. İnce kafa ve boyun yapısı nedeniyle martingale tasma ya da iyi oturan bir göğüs tasması kullanın.

Zeki ve öğrenmeye istekli bir ırktır; kısa seanslar, ödül ve oyun formatı en iyi sonucu verir. Sıçrama ve sert iniş içeren yüksek darbeli sporlar bu iskelet için uygun değildir.

Tarihçe

İtalyan Tazısı çok eski bir tiptir. Akdeniz havzasında, bugünkü Yunanistan, Türkiye ve Mısır'ı kapsayan bölgede iki bin yılı aşkın süre önce küçük tazı tipi köpeklerin bulunduğu arkeolojik ve sanatsal kalıntılarla bilinir. Irkın bugünkü adı, Rönesans döneminde İtalya'da soylu ailelerin gözdesi olmasından gelir; dönemin tablolarında bu küçük tazılar sık sık aristokrat portrelerinin yanında yer alır.

Köpek, işlevsel olarak hem küçük av hayvanlarını kovalamak hem de refakat için kullanıldı. Zamanla ağırlık tamamen refakatçi role kaydı.

1. yüzyılın sonlarında ırkı daha da küçültme çabaları yapıyı zayıflattı; İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa'daki sayılar ciddi biçimde azaldı ve ırk, büyük ölçüde İngiltere ve Amerika'daki hatlar üzerinden toparlandı. Bugünkü İtalyan Tazısı, "minyatür süs köpeği" değil, küçültülmüş ama işlevini koruyan bir tazı olarak değerlendirilir; sahiplenirken de bu gözle bakmak doğru olur.