Chihuahua

Chihuahua size uygun mu?

Dünyanın en küçük köpek ırkı; 1,5-3 kilo. Uzun ömürlü, apartmana çok uygun, sahibine derinden bağlı. Buna karşılık Chihuahua'nın kötü şöhreti de var: huysuz, ısırgan, korkulu. Bu şöhretin nedeni ırk değil, küçük köpeklere uygulanan eğitimsizlik.

Chihuahua alırken şu tuzağa düşmeyin: kucakta taşınan, yere indirilmeyen, hiç kural konulmayan bir köpek korkulu ve savunmacı olur. Küçük köpeğe de büyük köpek gibi davranın.

Sahiplenmeden önce

"Teacup Chihuahua" diye satılan olağandışı küçük bireylerden kaçının. Bu bir ırk çeşidi değildir; genelde erken doğmuş, zayıf ya da bilinçli olarak küçültülmüş, ömür boyu sağlık sorunu taşıyan yavrulardır.

Karakter ve mizaç

Chihuahua cesur, uyanık ve kararlıdır. Kendinden çok büyük köpeklere kafa tutar; bu davranış sevimli değil tehlikelidir ve sahibin engellemesi gerekir.

Genellikle bir kişiye çok kuvvetle bağlanır ve o kişiyi kıskanabilir. Yabancıya karşı temkinlidir; iyi sosyalleştirilmiş bir Chihuahua ise misafirle rahatça ilgilenir.

Alarm köpeğidir: kapıda, asansörde, pencerede ses duyduğunda haber verir. Havlama eğitimle yönetilmezse apartman hayatında en büyük sorun budur.

İki tüy tipi vardır: kısa tüylü (smooth) ve uzun tüylü (long). Mizaç farkı yoktur, yalnızca bakım farklıdır.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 14-16 yıl; köpek ırkları arasında en uzunlardan biri.

• Diz kapağı kayması (patellar luksasyon): Bu ırkta çok yaygın. Yürürken bir arka bacağı birkaç adım havada tutup devam etme klasik belirtidir. Hafif vakalarda kilo ve kas kontrolü, ileri vakalarda cerrahi gerekir.
• Trakea kollapsı: Kaz sesi gibi kuru öksürük, heyecanlanınca artan nefes güçlüğü. Bu ırkta boyun tasması kullanılmamalı, göğüs tasması şart.
• Diş hastalıkları: En yaygın kronik sorun. Küçük çenede dişler sıkışıktır, taş hızlı birikir, erken diş kaybı olur. Süt dişleri bazen dökülmez ve çekilmesi gerekir.
• Hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü): Özellikle yavrularda ve çok küçük bireylerde. Halsizlik, titreme, dengesizlik, bilinç bulanıklığı. Acil durumdur; ağız içine şeker sürülüp derhal veterinere gidilir. Yavruya sık ve düzenli öğün verilerek önlenir.
• Bıngıldak açıklığı (molera): Bu ırkta bazı bireylerde kafatasının üst kısmı tam kapanmaz. Genelde sorun yaratmaz ama darbeye karşı korunmalıdır.
• Hidrosefali: Kafa içinde sıvı birikmesi. Aşırı büyük kubbe kafa, denge sorunu, davranış değişikliği. Ciddi bir durumdur.
• Göz yaralanmaları: Çıkık gözler ve yere yakınlık nedeniyle kornea çizilmeleri sık görülür.

Beslenme

Yetişkin bir Chihuahua (1,5-3 kg) günde 40-70 g küçük taneli kuru mama yer. Bu ırkta hata payı yoktur; bir avuç fazla mama, hafta içinde kiloya döner.

• Yavru (2-10 ay): Küçük ırk yavru maması, günde 3-4 öğün. Hipoglisemi riski nedeniyle öğün atlanmamalı; 6 saatten fazla aç kalmamalı.
• Yetişkin: Küçük taneli mama, günde 2 öğün. Tane boyutu önemlidir; büyük tane bu çene için çiğnenemez.
• Kıdemli (9+ yaş): Diş kaybı varsa ıslatılmış veya yaş mama.

Ödül miktarına dikkat: 2 kiloluk bir köpekte tek bir bisküvi, insandaki bir öğüne denk gelebilir.

Bakım ve tüy

Kısa tüylü Chihuahua'da bakım en aza iner, uzun tüylüde biraz artar.

• Kısa tüylü: haftada bir kauçuk eldiven.
• Uzun tüylü: haftada 2-3 kez tarama; kulak arkası ve bacak tüylerinde keçeleşme kontrolü.
• Banyo 4-8 haftada bir; sonrasında iyice kurutma, bu ırk çabuk üşür.
• Dişler haftada en az 3 kez fırçalanmalı. Bu ırkta en önemli bakım maddesi budur.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir; küçük ırklarda tırnak yeterince aşınmaz.
• Kışın palto veya kazak gerçek bir ihtiyaçtır, süs değil. Vücut kütlesi az olduğu için ısı kaybı hızlıdır.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: 20-30 dakika. Kısa yürüyüşler ve ev içi oyun yeterlidir. Yorucu egzersiz gerekmez ama hareketsizlik de kiloya yol açar.

Öncelikler:

1. Sosyalleşme (8-16 hafta). Küçük köpekler en çok bu adımda ihmal edilir. Yere indirin, diğer köpeklerle tanıştırın, farklı insanlarla karşılaştırın. Chihuahua'nın huysuz ünü buradan gelir.
2. Havlama kontrolü. "Sessiz" komutu ve havladığında ilgi vermeme.
3. Göğüs tasması alışkanlığı. Trakea sağlığı için.
4. Kucaktan inme. Yerde yürümeyi, kendi ayakları üzerinde dünyayı tanımayı öğrenmeli.
5. Tuvalet eğitimi. Küçük mesane nedeniyle sabır ister; sık fırsat, tutarlı yer, her başarıda ödül.

Küçük köpeklerde en sık hata, büyük bir köpekte asla kabul edilmeyecek davranışa boyut yüzünden izin vermek. Hırlama, ısırma girişimi ve misafire saldırma, 2 kiloda da 40 kiloda da aynı sorundur.

Tarihçe

Chihuahua adını Meksika'nın Chihuahua eyaletinden alır; ırk burada 19. yüzyılda Amerikalı gezginlerin dikkatini çekti. Kökeni Kolomb öncesi Meksika'ya, Toltek ve sonrasında Aztek uygarlıklarının beslediği "Techichi" adlı küçük köpeğe dayandırılır. Techichi, dini törenlerde ve refakatçi olarak kullanılan sessiz bir ırktı. İspanyol fethinden sonra ırk kırsalda varlığını sürdürdü ve 19. yüzyılda yeniden keşfedildi. AKC 1904'te tanıdı. Günümüzde dünyanın en küçük ırkı olarak kabul edilir ve popüler kültürdeki görünürlüğü, ırkın hem tanınmasına hem de düşünmeden sahiplenilmesine yol açmıştır.