Bedlington Terrier

Bedlington Terrier size uygun mu?

Bedlington Terrier, kuzu görünümlü ama tam bir teriyer ruhuna sahip küçük-orta boy bir ırktır. İngiltere'nin madenci bölgesinden gelen bu köpek, yumuşak, kıvırcık kürkünün ardında atletik, cesur ve avcı içgüdüsü güçlü bir karakter saklar.

Bedlington'ı sahiplenmeden önce bilinmesi gereken en kritik konu görünüşü değil, genetiğidir: bu ırkta ciddi ve kalıtsal bir karaciğer hastalığı riski vardır.

Sahiplenmeden önce

Bu ırkta üretici seçimi hayati önem taşır. Bedlington Terrier'de bakır depo hastalığı (copper toxicosis) adı verilen, COMMD1 genindeki resesif bir mutasyondan kaynaklanan ciddi bir karaciğer hastalığı vardır. Yavru almadan önce her iki ebeveynin de bu gen için test edildiğini gösteren belgeyi mutlaka isteyin; test edilmemiş hatlardan yavru almayın.

Ebeveynleri görün ve genel sağlık geçmişini sorun. Bu ırk Türkiye'de yaygın değildir, çoğunlukla ithal hatlardan veya sınırlı sayıda yerli yetiştiriciden gelir. Barınaklarda nadiren rastlanır.

Karakter ve mizaç

Bedlington Terrier sevecen, oyuncu ve sahibine bağlıdır; birçok teriyere göre daha yumuşak bir genel mizaca sahiptir. Buna rağmen özünde bir teriyerdir: cesur, kararlı ve gerektiğinde inatçıdır.

Av içgüdüsü güçlüdür; küçük kemirgenleri ve bazen kedileri kovalama eğilimi gösterebilir. Erken yaşta tanıştırılan hayvanlarla genelde iyi anlaşır ama bu garanti değildir.

Enerjiktir ve ani hız patlamaları yapabilir; "Bedlington sıçraması" olarak bilinen karakteristik zıplayan koşusu vardır. Zekidir ve eğitilebilir ama teriyer inadı zaman zaman kendini gösterir.

Diğer köpeklere karşı, özellikle aynı cinsiyetten köpeklere karşı zaman zaman geçimsizlik gösterebilir; sosyalleşme önemlidir.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 12-14 yıl. Bu ırkta bir sağlık sorunu diğerlerinden çok daha önemlidir ve mutlaka bilinmelidir.

• Bakır depo hastalığı (copper toxicosis): Irka özgü, otozomal resesif kalıtılan bir karaciğer hastalığı. Vücut fazla bakırı atamaz, karaciğerde birikir ve genellikle 2-4 yaş civarında halsizlik, iştahsızlık, kusma, aşırı susama ve kilo kaybıyla belirti verir; ileri evrede sarılık ve karaciğer yetmezliğine ilerler. Genetik test mevcuttur; taşıyıcı olmayan ebeveynlerden gelen yavrular risksizdir.
• Diz kapağı çıkığı (patellar luksasyon): Diz kapağının yerinden oynamasıdır; ara sıra topallama veya bacağı kaldırarak yürüme ile fark edilir.
• Retina displazisi: Bu ırkta bildirilmiş kalıtsal bir göz hastalığıdır; düzenli göz muayenesi önerilir.
• Trombopati (kanama bozukluğu): Bedlington Terrier'e özgü, kan pıhtılaşmasını etkileyen kalıtsal bir durumdur; ameliyat öncesi taranması önerilir.
• Böbrek displazisi: Sınırlı gen havuzu nedeniyle bu ırkta izlenmesi gereken bir diğer durumdur.

Bakır depo hastalığı, bu ırkta beslenme yönetimiyle doğrudan bağlantılı olduğundan, teşhis konmuş bir bireyde veteriner hekim önerisi dışında bakır içeren takviyeler kesinlikle verilmemelidir.

Beslenme

Yetişkin bir Bedlington Terrier (7,5-10 kg) günde 120-160 g kaliteli kuru mama tüketir.

• Yavru (2-12 ay): Küçük-orta ırk yavru maması.
• Yetişkin: Protein %22-26. Bakır depo hastalığı riski bilinen hatlarda, veteriner önerisiyle düşük bakırlı mama tercih edilebilir.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır.

Bu ırkta karaciğer sağlığı beslenmeyle yakından ilişkilidir; bakır içeriği yüksek katkı maddeleri veya çiğ karaciğer gibi bakır açısından zengin gıdaların aşırı verilmesinden kaçınılmalıdır.

Bakım ve tüy

Bedlington'ın "kuzu" görünümü, kıvırcık ve keten benzeri dokudaki özel kürk yapısından gelir.

• Kürk az döker ama günlük tarama gerektirir; taranmazsa kolayca keçeleşir.
• Karakteristik şekli korumak için 6-8 haftada bir profesyonel tıraş/makaslama gerekir; birçok sahip zamanla bunu kendisi öğrenir.
• Banyo ihtiyaca göre, genelde tıraş öncesinde yapılır.
• Kulaklar haftada bir kontrol edilmeli.
• Tırnaklar 3-4 haftada bir kesilmeli.
• Az döken yapısı nedeniyle bazı alerjik bireyler için daha uygun kabul edilir, ancak hiçbir köpek ırkı tamamen alerjen içermez.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: 45-60 dakika yürüyüş ve oyun. Bedlington görünüşünün aksine hareketli bir ırktır ve düzenli egzersizsiz enerji fazlası davranışa dönüşebilir.

Öncelikler:

1. Sosyalleşme (8-16 hafta). Diğer köpekler ve küçük hayvanlarla erken, kontrollü tanışma önemlidir.
2. Çağırma (gel) komutu. Av içgüdüsü nedeniyle güvenilir çağırma olmadan tasmasız bırakmak risklidir.
3. Ödül temelli eğitim. Teriyer inadı sert yöntemlerle değil, tutarlı ve pozitif yaklaşımla yönetilir.
4. Güvenli çit kontrolü. Bahçede kovalama içgüdüsüyle kaçma potansiyeli göz önünde bulundurulmalı.
5. Köpek sporları. Çeviklik ve izleme, bu ırkın enerjisini ve zekasını olumlu yönde kullanır.

Tarihçe

Bedlington Terrier, adını İngiltere'nin kuzeydoğusundaki bir madenci kasabası olan Bedlington'dan alır. 19. yüzyıl başında bölgedeki madenciler tarafından, hem sıçan avlamak hem de yasadışı olarak av avlamak (poaching) için yetiştirildiği düşünülür.

Irkın gelişiminde Otterhound ve çeşitli teriyer tiplerinin katkısı olduğu kabul edilir; bu da onun hem hızlı hem dayanıklı hem de güçlü bir av içgüdüsüne sahip olmasını açıklar. Kuzuya benzeyen görünümü zamanla bir moda unsuru haline geldi ve ırkın tanıtımında önemli rol oynadı.

Bedlington Terrier 19. yüzyıl ortasında İngiltere'de kayıt altına alınan ilk ırklardan biri oldu. Bugün nispeten nadir bir ırk olsa da, hem sergi hem de aile köpeği olarak sevilmeye devam ediyor; ancak bakır depo hastalığı riski nedeniyle sorumlu üretim özellikle önemlidir.