American Pit Bull Terrier

American Pit Bull Terrier size uygun mu?

Bu rehberi okumadan önce bilmeniz gereken en önemli bilgi şu: American Pit Bull Terrier Türkiye'de sahiplenilmesi yasak bir ırktır. Aşağıdaki bilgiler, ırkı tanımak isteyenler, yasak öncesinden kayıtlı bir köpeğe bakanlar ve yurt dışında yaşayan okurlar içindir.

Irk, kaslı, orta boy, çok enerjik ve insanlarına düşkün bir terrierdir. Hem güçlü bir hayranlık hem de ciddi bir önyargı çeker. İyi yetiştirilmiş ve sosyalleştirilmiş bireyler insanlara karşı dostane olabilir; ancak tarihsel olarak köpek dövüşü için seçilmiş olması, diğer köpeklere karşı tepkisini ve bir kez başladığı şeyi bırakmama eğilimini açıklar.

Sahiplenmeden önce

Türkiye'deki yasal durum. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 14. maddesinin (l) bendi, Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden hayvanları üretmeyi, sahiplenmeyi, sahiplendirmeyi, barındırmayı, beslemeyi, takas etmeyi, sergilemeyi, hediye etmeyi, ülkeye sokmayı, satmayı ve reklamını yapmayı yasaklar. Bu bent 2021'de 7332 sayılı Kanun'la düzenlendi.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 7 Aralık 2021 tarihli genelgesiyle tehlike arz eden köpek ırkları şu altı ırk olarak belirlendi: American Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa, American Staffordshire Terrier ve American Bully.

Yasak öncesinden sahipli köpekler. 14 Temmuz 2021'den önce sahiplenilmiş köpeklerin sahipleri, köpeklerini kısırlaştırıp mikroçip taktırarak 14 Ocak 2022'ye kadar il veya ilçe müdürlüğüne PETVET sistemi üzerinden kaydettirmek zorundaydı. Kayıtlı köpekler kayıt belgesi, ağızlık ve tasma olmadan dışarı çıkarılamaz; kalabalık alanlara, çocuk parklarına ve parklara götürülemez. Kurallara uyulmaması idari para cezası gerektirir, tekrarında köpeğe el konularak belediye bakımevine teslim edilir.

Barınaktaki köpekler. 2024'te yürürlüğe giren 7527 sayılı Kanun'la 5199 sayılı Kanun'un 13. maddesi değişti: bakımevine alınan köpeklerden sahiplenilmesi yasak olanlara, 5996 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki tedbir (ötanazi) uygulanır. Bu nedenle ırka benzeyen bir köpeği "sokaktan kurtarmak" ya da barınaktan almak niyetindeyseniz önce il müdürlüğüne veya bir hayvan hukuku avukatına danışın.

Melez ve benzer görünümlü köpekler. Genelge melezlerden açıkça söz etmez; uygulamada ırka benzeyen köpeklerin durumu tartışma konusu olabilir. Belirsizlikte yetkili kurumdan yazılı bilgi alın.

Yurt dışında. Irk, Birleşik Krallık başta olmak üzere birçok ülkede yasaklı ya da kısıtlıdır; ABD'de ise eyalet ve şehre göre değişir. Taşınma veya seyahat planı varsa hedef ülkenin mevzuatını kontrol edin.

Karakter ve mizaç

Pit Bull, sahibine bağlı, oyuncu ve hevesli bir köpektir. Irkı tanıyan United Kennel Club (UKC) standardı, insana karşı saldırganlığı ırkta kabul edilemez bir kusur olarak tanımlar; ırkın seçiminde insanla uyum önemsenmiştir.

Diğer köpeklere karşı durum farklıdır. Dövüş için seçilmiş hatlarda köpeklere karşı tepkisellik ve kavgayı bırakmama eğilimi görülebilir. Bu, iyi sosyalleştirilmiş bireylerde bile tamamen yok olmayabilir; köpek parkları bu ırk için risklidir.

Enerjisi yüksektir. Yeterli egzersiz ve zihinsel uğraş almayan bir Pit Bull kaygılı, yıkıcı veya tepkili hale gelebilir.

Güçlü çene ve gövdesiyle sahibinin fiziksel kontrol kapasitesini aşabilir. Bu nedenle mizaç kadar yönetim becerisi de belirleyicidir.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 12-14 yıl.

• Deri alerjileri: Irkta sık görülen sorun. Kaşıntı, kızarıklık, pati yalama, tüy dökülmesi, tekrarlayan kulak enfeksiyonu. Kaynak besin, pire veya çevresel alerjen olabilir; kaşıntı birkaç günden uzun sürerse veterinere gidin.
• Kalça displazisi: Arka bacakta topallama, kalkmakta ve zıplamakta zorlanma, hareketten kaçınma.
• Katarakt: Göz merceğinde bulanıklık, ışığa hassasiyet, eşyalara çarpma.
• Dejeneratif miyelopati: İleri yaşta arka bacaklarda ilerleyici güçsüzlük ve koordinasyon kaybı; tırnakları yere sürterek yürüme.
• Obezite: Kolay kilo alır; fazla kilo eklem ve deri sorunlarını ağırlaştırır.

Kısırlaştırma Türkiye'de kayıtlı bireyler için zaten zorunludur; operasyon sonrası kalori ihtiyacı azalır.

Beslenme

Yetişkin bir Pit Bull (yaklaşık 14-27 kg; bazı bireyler daha ağır) aktiviteye göre günde kabaca 200-400 g kaliteli kuru mama tüketir.

• Yavru: Orta-büyük ırk yavru maması, günde üç-dört öğün.
• Yetişkin: Günde iki öğün, yeterli protein ve ölçülü yağ. Porsiyonu kapla ölçün.
• Alerjisi olan bireyler: Veteriner kontrolünde eliminasyon diyeti gerekebilir; mamayı sık sık değiştirmek tanıyı zorlaştırır.
• Kıdemli (8+ yaş): Kalori azaltılır, eklem takibi yapılır.

Ödül mamaları günlük kalorinin küçük bir kısmını geçmemelidir. Evde başka köpek varsa ayrı beslenmelidir.

Bakım ve tüy

• Kısa, sert ve parlak tüy. Haftada bir kauçuk fırça yeterli; ilkbahar ve sonbaharda döküm artar.
• Banyo gerektikçe, hassas deriye uygun köpek şampuanıyla. Sık banyo deriyi kurutur.
• Kulaklar düzenli temizlenmeli; alerjik bireylerde kulak enfeksiyonu sık görülür.
• Tırnaklar ayda bir.
• Yaz: Açık renkli burun ve deride güneş yanığına dikkat; sıcak saatlerde yoğun egzersizden kaçının.
• Kış: Kısa tüylü olduğu için soğuk ve yağışlı havada mont gerekebilir.

Eğitim ve egzersiz

Günlük ihtiyaç: en az 45-60 dakika tempolu hareket; genç bireylerde daha fazlası. Yürüyüş, top getirme, çekiştirme oyunu (kurallı), koku çalışmaları.

Öncelikler:

1. Erken ve sürekli sosyalleşme. İnsanlarla olumlu deneyimler; diğer köpeklerle ise kontrollü, kısa ve sakin karşılaşmalar.
2. Ağızlık eğitimi. Türkiye'de kayıtlı bireyler için yasal zorunluluk. Ağızlığı ödülle, kademeli olarak sevdirin.
3. Tasma kontrolü. Güçlü bir köpekte çekmeme eğitimi ve sağlam ekipman şart.
4. "Bırak" ve "sakin" komutları. Oyun heyecanını durdurabilmek ırkta kritik beceridir.
5. Serbest bırakmama. Diğer köpeklerle beklenmedik karşılaşma riski nedeniyle.

Sert ve cezalandırıcı yöntemler bu ırkta tepkiselliği artırır. Ödül temelli, tutarlı eğitim ve gerekirse bir davranış uzmanı desteği önerilir.

Tarihçe

American Pit Bull Terrier, 19. yüzyıl İngiltere'sinde bulldog ve terrier melezlerinden türeyen köpeklere dayanır. 1835'te Britanya'da boğa dövüştürme gibi kanlı sporlar yasaklanınca bu köpekler gizli köpek dövüşlerinde kullanılmaya başlandı.

1800'lerin ortasında Amerika'ya ulaşan köpekler, çiftlik işlerinde, avda ve ne yazık ki dövüşlerde kullanıldı. United Kennel Club ırkı 1898'de tanıdı. American Kennel Club ise ırkı bu adla hiç tanımadı; aynı kökenden gelen köpekleri 1936'da Staffordshire Terrier (sonradan American Staffordshire Terrier) adıyla kaydetti ve iki hat zamanla ayrıştı.

Irkın bugünkü tartışmalı imajı, dövüş geçmişi, sorumsuz üretim ve medyadaki ısırık haberlerinin birleşiminden doğmuştur. Pek çok ülke ırka özgü yasalar çıkarmış, bazı yerlerde ise bu yasalar kaldırılmıştır.