Tonkinese

Tonkinese size uygun mu?

Tonkinese, Siyam ile Burmese'nin bilinçli olarak birleştirilmesiyle ortaya çıkmış, ikisinin arasında bir tip hedefleyen orta boylu bir ırk. Siyam'ın konuşkanlığı ve zekâsı ile Burmese'nin insana düşkünlüğü ve kaslı gövdesi bir arada. Sonuç, sizi evin içinde takip eden, sohbet eden, oyun isteyen ve yalnızlığı hiç sevmeyen bir kedi. Kısa tüyü sayesinde bakımı kolaydır; zorluğu tüyünde değil, ilgi ihtiyacındadır.

En gerçekçi soru şu: bu kediye her gün gerçek anlamda vakit ayırabilecek misiniz, ya da ona eşlik edecek ikinci bir kedi düşünüyor musunuz? Tonkinese, uzun saatler boş kalan bir evde mutsuz olur.

Sahiplenmeden önce

Tonkinese Türkiye'de nadir bir ırktır. Siyam desenli melez kediler bazen bu adla sunulabilir; belge ve ebeveyn bilgisi olmadan karar vermeyin.

• Hipokalemi (BHK) genetik testi: Bilimsel çalışmalar, Burmese'de tanımlanan kalıtsal hipokalemi mutasyonunun Burmese kökenli ırklarda, Tonkinese dahil, bulunduğunu gösterir. Ebeveynlerin test sonucunu sorun.
• Desen ve göz rengi: Yavrunun desenini bilin. Tonkinese'de üç desen vardır ve her birinin göz rengi farklıdır. Yavru tüy rengi yaşla koyulaşabilir.
• Tek yavru alacaksanız ve evde uzun süre kimse yoksa, iki yavruyu birlikte sahiplenmeyi ciddi olarak düşünün.

Karakter ve mizaç

CFA, Tonkinese'yi uyanık, aktif, insana düşkün ve konuşkan bir kedi olarak tanımlar. Hafızası güçlüdür ve sahibinin ruh haline duyarlıdır. Kapıda karşılar, ne yaptığınıza bakmak için yanınıza gelir.

PetMD'nin aktardığı ırk uzmanına göre enerji düzeyi orta seviyededir; Tonkinese'nin asıl istediği sizinle birlikte olmaktır. Bununla birlikte oyun saatlerinde evin içinde gürültüyle koşturabilir.

Siyam'dan daha yumuşak bir sesi vardır ama sessiz bir kedi değildir; size "cevap verir". Kucağa gelmeyi sever, misafirlere genelde merakla yaklaşır.

Çocuklarla ve diğer hayvanlarla sosyaldir. PetMD'ye göre tek başına bırakılan bir yavru sıkılıp yaramazlık yapabilir; yetişkin Tonkinese yoğun hanelere biraz daha kolay uyum sağlar.

Zekâsı nedeniyle kapı açmayı, dolap karıştırmayı öğrenebilir. Basit komutları ve kayışla yürümeyi öğrenen bireyler vardır.

Sağlık sorunları ve ömür

Tonkinese uzun ömürlü bir ırk olarak bilinir; kaynaklarda genelde 15 yıl ve üzeri belirtilir, PetMD 15-20 yıl aralığını verir. Dikkat edilmesi gerekenler:

• Dişeti iltihabı (gingivitis): CFA, ırka özgü başlıca sorun olarak yaşlı kedilerde dişeti iltihabını gösterir. Ağız kokusu, dişeti kenarında kızarıklık, yemek yerken çekinme belirtidir. Önlem, yavruyken başlanan diş fırçalama alışkanlığı ve yıllık ağız muayenesidir.
• Hipokalemi: Kanda potasyumun düşmesiyle gelen, tekrarlayan kas güçsüzlüğü. Tipik belirti başın ve boynun aşağı doğru bükülmesi, sert yürüyüş, kas titremesi ve yürümekte isteksizliktir. Çalışmada belirtilerin genelde 2-6 aylık yavrularda başladığı bildirilir. Bu belirtileri görürseniz aynı gün veterinere gidin; potasyum takviyesiyle kontrol altına alınabilir.
• Kronik böbrek hastalığı ve polikistik böbrek hastalığı (PKD): PetMD her ikisini de bu ırk için izlenmesi gereken sorunlar arasında sayar. Su tüketiminde ve idrar miktarında artış, kilo kaybı, kusma, iştahsızlık görülürse kan ve idrar tahlili yaptırın.
• Obezite: Kaslı ve iştahlı bir ırktır; kısırlaştırma sonrası kolay kilo alabilir. Kilo fazlası diyabet ve eklem sorunlarını hızlandırır.
• Diş rezorpsiyonu: PetMD'nin diş hastalıkları başlığında sayılır. Tek taraflı çiğneme, mamayı düşürme, çene titremesi belirtidir; tanı için dental röntgen gerekir.

Wikipedia'da aktarılan bir idrar taşı çalışmasında Tonkinese'nin taş vakalarında belirgin şekilde az temsil edildiği bildirilmiştir; yine de su tüketimini desteklemek her kedide faydalıdır. Yıllık kontrol, 8 yaşından sonra kan ve idrar tahliliyle önerilir.

Beslenme

PetMD'ye göre yetişkin dişiler yaklaşık 3-4 kg, erkekler 3,5-5,5 kg arasındadır. Tonkinese göründüğünden ağırdır; kilo takibinde tartı gözden daha güvenilirdir.

• Yavru (2-12 ay): Yavru maması, günde 3-4 öğün.
• Yetişkin: Yüksek proteinli, hayvansal kaynaklı mama; günde 2-3 ölçülü öğün. Kap sürekli dolu bırakılmamalı.
• Kısırlaştırma sonrası: Porsiyonu gözden geçirin, ayda bir tartın.
• Kıdemli (10+ yaş): Böbrek değerlerine göre veterinerinizle belirlenen bir diyet.

Yaş mama ve çeşme tipi suluk su tüketimini artırır; böbrek sağlığı açısından değerlidir. Mamanın bir kısmını bulmaca kaplarında vermek hem zihnini meşgul eder hem hızlı yemesini engeller.

Bakım ve tüy

Tonkinese'nin kısa, ipeksi ve vücuda yakın kürkü bakımı kolaydır.

• Haftada bir fırçalama: Kauçuk fırça veya yumuşak kıllı fırça ölü tüyü alır ve parlaklık verir.
• Banyo: Genelde gerekmez.
• Diş fırçalama: Bu ırkta bakımın en önemli kısmı. Yavruyken alıştırın; haftada birkaç kez, tercihen her gün.
• Tırnak: 2-3 haftada bir kesim; yeterli tırmalama tahtası sağlayın.
• Kulak ve göz: Haftalık kontrol; kızarıklık veya koyu akıntı varsa veterinere gösterin.

Yaşam alanı ve zenginleştirme

1. Tırmanma ve gözlem noktaları. Sağlam bir kedi ağacı ve pencere önü raf.
2. Günlük etkileşimli oyun. Günde en az iki kez 10-15 dakika; olta oyuncakları ve getir-götür oyunları. Bazı bireyler top getirmeyi öğrenir.
3. Arkadaş. Uzun saatler dışarıda olan hanelerde, benzer enerjide ikinci bir kedi en etkili zenginleştirmedir.
4. Zihin oyunları. Bulmaca mama kapları, tıklayıcı eğitimi, kayış alışkanlığı.
5. Güvenli pencere ve balkon. Meraklı ve insana güvenen bu ırk dışarıda savunmasızdır; file takın, iç mekânda besleyin.

Kısa tüylü olsa da Türkiye'nin sıcak yazlarında serin bir oda ve bol su sunun.

Tarihçe

Tonkinese'nin kökü Siyam ve Burmese ırklarının ortak geçmişine uzanır. Wikipedia'daki kayda göre bu tip kediler 19. yüzyılda Batı'da "çikolata Siyam" olarak da biliniyordu. 1930'da Burma'dan ABD'ye getirilen ve Siyam erkeklerle çiftleştirilen Wong Mau adlı dişi, CFA tarafından hem Burmese'nin hem Tonkinese'nin temel kedisi olarak anılır.

Modern ırk, Kanada'da Margaret Conroy ve ABD'de Jane Barletta'nın birbirinden bağımsız olarak Siyam ile Burmese'yi çiftleştirmesiyle şekillendi. Hedef, iki ebeveyn ırkın arasında, ne çok ince ne çok tıknaz bir kedi elde etmekti.

CFA'ya göre ırk ilk resmi tanınmayı 1960'larda Kanada'da aldı; CFA 1980'lerde kayıt ve şampiyonluk statüsü verdi, Birleşik Krallık'ta GCCF tanıması 1991'de geldi. Bugün üç desende kabul edilir: vizon (mink, akuamarin gözlü, ırkın özgün deseni), renk noktalı (pointed, mavi gözlü) ve düz renk (solid, yeşil gözlü); her biri doğal, şampanya, mavi ve platin renklerde görülür.