Sfenks Kedisi

Sfenks Kedisi size uygun mu?

Sfenks, tüysüz görünümüyle en çok tartışılan ırklardan biri. Görünüşü kadar önemli olan şey karakteri: bilinen en insancıl, en sokulgan kedi ırklarından biri. Ama "tüysüz olduğu için bakımı kolay" beklentisiyle alınırsa büyük hayal kırıklığı olur; bu ırk, en yoğun bakım gerektiren kedilerdendir.

Alerjisi olanların bilmesi gereken önemli bilgi: kedi alerjisine neden olan protein (Fel d 1) tüyde değil, tükürükte ve deri salgısındadır. Sfenks bu proteini üretir ve yalanarak cildine yayar. Alerjik biri için "güvenli" bir ırk değildir.

Sahiplenmeden önce

Yavru alırken HKM (kalp) taraması sonucunu isteyin; bu ırkta kalp hastalığı bilinen bir risktir.

Karakter ve mizaç

Sfenks, kedi olmanın klasik tanımına uymaz. Mesafeli değil, yapışkandır. Sahibini takip eder, kucağına oturur, yorganın altına girer, omzunuza tırmanır. İlgi arayışı bu ırkta bitmez.

Son derece sosyaldir; misafiri karşılar, çocukla oynar, köpekle arkadaş olur. Yalnız bırakılmayı sevmez ve bu ırkta ikinci bir hayvan çoğu zaman doğru karardır.

Enerjiktir, oyuncudur ve maskaralık yapar. Zekası yüksektir; getir oyununu öğrenir, dolap açar, kapıyı iter.

Sıcak arar. Bu ırk, evdeki en sıcak noktayı bulup orada yaşar: radyatör başı, bilgisayarın üstü, yorganın altı, insanın kucağı.

Sağlık sorunları ve ömür

Ortalama ömür 12-14 yıl.

• Hipertrofik kardiyomiyopati (HKM): Bu ırkta en ciddi sağlık riski. Kalp kasının kalınlaşması; sessiz ilerler, ilk belirti hızlı nefes alma, halsizlik ya da arka bacaklarda ani felç olabilir. Yetişkinlikten itibaren düzenli ekokardiyografi önemlidir.
• Cilt sorunları: Kürk olmadığı için deri yağı yüzeyde birikir. Yağlanma, siyah nokta (özellikle kuyruk üstünde), maya enfeksiyonu ve akne görülür. Düzenli banyo ile yönetilir.
• Sıcaklık düzensizliği: Yalıtım katmanı yoktur; kolay üşür, kolay yanar. Kışın ısıtma ve kıyafet, yazın güneşten korunma gerekir. Pencere önünde uzun süre güneşte kalırsa gerçekten güneş yanığı olur.
• Kulak kiri: Kulaklarda tüy olmadığı için kir hızla birikir; haftalık temizlik gerekir.
• Kalıtsal miyopati: Bazı hatlarda kas güçsüzlüğü bildirilmiştir; başı taşımada zorluk ve yorgunlukla belirti verir.
• Diş ve dişeti hastalıkları: Bu ırkta yaygındır; erken başlayan diş eti iltihabı görülür.

Beslenme

Yetişkin bir Sfenks (3-5 kg) diğer kedilerden daha fazla kaloriye ihtiyaç duyar; vücut ısısını korumak için sürekli enerji harcar. Günde 60-90 g kuru mamaya karşılık gelen enerji tipiktir.

• Yavru (2-12 ay): Yavru maması, günde 3-4 öğün.
• Yetişkin: Yüksek protein, yüksek kalorili formül. Bu ırkta "kilo vermesin diye kısıtlama" hatası yapılır; oysa Sfenks kolay kilo vermez, çok yakar.
• Kıdemli (9+ yaş): Kalp ve böbrek takibi.

İştahı iyidir ve genelde sorun çıkarmaz. Su tüketimi normaldir; yine de yaş mama faydalıdır.

Bakım ve cilt

Bu ırkın "tüysüz olduğu için bakımı yok" sanılan kısmı, aslında en yoğun bakım gerektiren tarafıdır.

• Haftada bir banyo. Kedi dostu, nazik bir şampuanla. Yağ birikimi giderilmezse kürkün emeceği yağ mobilyada ve çarşafta kalır, deri iltihaplanır.
• Banyo arası günlerde nemli mendille silme (kokusuz, alkolsüz).
• Kulaklar haftada bir temizlenmeli; bu ırkta kir birikimi hızlıdır.
• Tırnak dipleri özellikle kontrol edilmeli; yağ ve kir burada birikir.
• Deri kıvrımları (boyun, koltuk altı) silinmeli ve kurulanmalı.
• Tırnaklar 2 haftada bir, dişler haftada birkaç kez.
• Güneş koruması: uzun süre camda güneşlenmesine izin vermeyin.

Yaşam alanı ve zenginleştirme

1. Isı. Ev sıcaklığı 22 derecenin altına düştüğünde ısıtmalı yatak veya kıyafet gerekir. Titreme, kıvrılıp saklanma ve sürekli sıcak arama üşüdüğünün işaretidir.
2. Yumuşak yüzey. Deri korumasız olduğu için sert ve pürüzlü yüzeyler tahriş yapar.
3. Yükseklik ve tırmanma. Aktif bir ırk; kedi ağacı ve raflar gerekir.
4. Günde iki kez oyun. Yüksek enerjili, zeki bir kedi; oyun ihtiyacı gerçektir.
5. Arkadaş. Uzun süre yalnız kalacaksa ikinci bir kedi ciddi olarak düşünülmeli.
6. Kesinlikle iç mekân. Güneş, soğuk, yaralanma riski nedeniyle bu ırk dışarı çıkarılmamalıdır.

Tarihçe

Tüysüz kediler tarih boyunca doğal mutasyonla farklı yerlerde ortaya çıktı; Aztek kayıtlarında ve 20. yüzyıl başı Meksika'sında bu tip kediler bilinir. Bugünkü Sfenks ırkının başlangıcı ise 1966'da Kanada'nın Toronto kentinde, ev kedisi Elizabeth'in doğurduğu tüysüz yavru Prune'dur.

Prune ve sonrasında 1970'lerde Minnesota ve Toronto'da bulunan diğer tüysüz bireyler, Devon Rex kedileriyle çaprazlanarak ırkın genetik tabanı genişletildi. Bu çaprazlama, ırkın hem sağlığı hem karakteri için belirleyici oldu; Sfenks'in sokulgan ve oyuncu mizacı büyük ölçüde Devon Rex katkısına dayanır.

Adı Mısır heykellerine benzerliğinden gelir ama ırkın Mısır'la hiçbir tarihsel bağı yoktur. TICA 1979'da, CFA 2002'de tanıdı. Tamamen tüysüz de değildir: gövde ince bir şeftali tüyüyle kaplıdır ve dokunulduğunda sıcak süet hissi verir.