Yeşil Yakalı Papağan (Ringneck)

Yeşil yakalı papağan (ringneck) size uygun mu?

Yeşil yakalı papağan (halka boyunlu papağan, Psittacula krameri), zarif duruşu, konuşma yeteneği ve muhabbet kuşuna göre çok daha uzun ömrüyle sevilen bir papağan türüdür. World Parrot Trust kaynaklarına göre yaklaşık 40 cm boyunda ve 116-140 gram ağırlığındadır. Kolay yetiştirilebilir bir tür gibi görünse de, ergenlik döneminde gelen bağımsız ve zaman zaman ısırgan karakteri birçok yeni sahibini şaşırtır.

Sahiplenmeden önce

Yeşil yakalı papağan, dünyada en geniş coğrafi yayılıma sahip papağan türlerinden biridir; Afrika ve Güney Asya'da doğal olarak bulunur, birçok ülkede de yabanileşmiş popülasyonlar oluşturmuştur. World Parrot Trust'a göre kaynaklarda ömrü genelde 25-30 yıl olarak geçer.

Türkiye'de yabani popülasyon: İlginç bir gerçek: yeşil yakalı papağanlar İstanbul'da da yabani halde yaşıyor. Anadolu Ajansı'na göre Türkiye'de ilk kez 1976'da görülen bu papağanlar, yaklaşık 40 yıldır Gülhane Parkı, Emirgan Korusu, Çamlıca tepeleri, Florya Atatürk Orman Çiftliği ve Belgrad Ormanı gibi yeşil alanlarda sürüler halinde yaşıyor. Tür, dünya genelinde istilacı kabul ediliyor; evden kaçan veya bilerek salınan bireyler bu yerleşik popülasyonları büyütüyor, bu yüzden kuşunuzu asla dışarı bırakmayın.

Avian veteriner: Türkiye'de kanatlı hayvanlara bakan veteriner sayısı sınırlıdır. Kuşu almadan önce yakınınızda kanatlı hayvan gören bir klinik olup olmadığını kontrol edin.

Yasal durum: Papağan takımının çoğu türü CITES kapsamındayken, yeşil yakalı papağan (Psittacula krameri) -tıpkı muhabbet kuşu, sultan papağanı ve cennet papağanı gibi- CITES eklerinin hiçbirinde yer almaz; bu istisna, türün doğada bol ve yaygın olmasından kaynaklanır. Bu nedenle Türkiye'de bu türü ithal etmek veya bulundurmak için CITES belgesi aranmaz. Yine de kuşu satın alırken satıcının yasal, kayıtlı bir kaynak olduğundan emin olun; güncel uygulamayı bulunduğunuz ildeki Doğa Koruma ve Milli Parklar şube müdürlüğünden teyit edebilirsiniz.

Karakter ve sosyal ihtiyaçlar

Yeşil yakalı papağanlar zeki, meraklı ve bağımsız karakterli kuşlardır. Muhabbet kuşu kadar sürekli beraberliğe ihtiyaç duymazlar ama bu, ilgisiz bırakılabilecekleri anlamına gelmez.

• Ergenlik dönemi ("bluffing"): Yaklaşık 6 ay ile 2 yaş arasında, özellikle erkeklerde görülen bu dönemde kuş agresifleşebilir, ısırabilir ve daha önce sevdiği kişilere bile mesafeli davranabilir. Bu geçici bir evredir; sabır ve tutarlı, sakin yaklaşım gerekir.
• Konuşma: Net telaffuzuyla bilinir; birçok birey geniş bir kelime dağarcığı öğrenebilir.
• Ses: World Parrot Trust'a göre çok gürültücü olabilir, özellikle toplu tünek alanlarında; çığlıkları keskin ve tiz düdük seslerinden oluşur.
• Bağımsızlık: Kucakta oturmayı her zaman sevmez; bazı bireyler dokunulmaktansa yakınında olmayı tercih eder.

Kafes ve yaşam alanı

• Boyut: World Parrot Trust, bu tür için minimum 4,5 metre uzunluğunda gezinme kafesi (walk-in aviary) önerir; ev koşullarında bu mümkün değilse en geniş kafes tercih edilmeli ve günlük serbest uçuş zamanı artırılmalıdır.
• Sağlamlık: Gagası ahşabı kolayca tahrip eder; metal veya kaynaklı tel kafes tercih edilmelidir.
• Tünek ve oyuncak: Farklı çaplarda doğal ahşap tünek, kemirilebilir dallar, ip merdivenler, salıncaklar.
• Konum: Duvara yaslı, göz hizasında, cereyansız ve doğrudan güneş almayan bir köşe. Mutfak uygun değildir.
• Serbest uçuş: Günlük, pencere ve kapılar kapalı, diğer evcil hayvanlar dışarıda olacak şekilde.

Beslenme

• Temel: Kuş için formüle edilmiş pelet, temel besin olmalı; küçük tohum karışımı (kanaryaotu, darı, az miktarda yulaf, aspir, ayçiçeği) tamamlayıcı olarak verilebilir.
• Taze sebze ve yeşillik: Her gün taze yeşil yapraklılar, filiz otları.
• Meyve: Elma, portakal, muz gibi meyveler ölçülü verilebilir.
• Su: Her gün taze ve temiz.

Zehirli olanlar: avokado, çikolata, kafein, alkol, tuz, soğan, sarımsak, meyve çekirdekleri.

Ev içi tehlikeler: aşırı ısınan yapışkan olmayan tava kaplaması (PTFE gazı), aerosol sprey, kokulu mum, sigara dumanı.

Sağlık ve yaşam süresi

World Parrot Trust'a göre kaynaklarda ömür genelde 25-30 yıl olarak geçer; iyi bakımda bazı bireyler daha uzun yaşayabilir.

• Tüy yolma (tüy tahrip davranışı): MSD Veteriner El Kitabı'na göre stres, can sıkıntısı, hormonal hayal kırıklığı ve kötü beslenme tetikleyebilir; çıplak bölge gördüğünüzde önce tıbbi nedenler dışlanmalıdır.
• İç papillomatozis ve Pacheco hastalığı: Papağan herpesvirüsünün neden olduğu bu hastalıklar tüm papağan türlerinde görülebilir; ağız ve kloaka çevresinde kitle, ishal ve halsizlik ile seyreder.
• Beslenme eksiklikleri: Yalnızca tohumla beslenen bireylerde vitamin A eksikliği, obezite ve karaciğer sorunları görülebilir.
• Solunum sorunları: Cereyanlı veya havasız ortamlarda daha sık görülür; hırıltı veya açık gagayla nefes alma acildir.

Kabarık oturma, iştahsızlık, dışkıda değişiklik veya ani davranış değişikliği fark ederseniz beklemeyin.

Evcilleştirme ve eğitim

1. Genç kuşla başlayın. Yavru veya elle büyütülmüş kuşlar, yetişkin veya yabani yakalanmış bireylere göre çok daha kolay evcilleşir.
2. Ergenlik dönemine hazırlıklı olun. Bu dönemde ısırma ve mesafeli davranışı kişisel algılamayın; tutarlı, sakin yaklaşımı sürdürün.
3. Olumlu pekiştirme kullanın. Parmağa çıkma ve sakin davranışı ödüllendirin, ısırığa öfkeyle karşılık vermeyin.
4. Kelime öğretin. Sabit kelimeleri sakin bir ortamda, aynı tonla tekrarlayın.
5. Bağımsızlığına saygı gösterin. Her an kucakta olmasını beklemeyin; yakınınızda vakit geçirmesi de bir bağlılık göstergesidir.

Tarihçe ve doğadaki hali

Yeşil yakalı papağan, Afrika'nın orta kesimlerinden Güney Asya'ya kadar geniş bir doğal yayılışa sahiptir. Doğada büyük sürüler ve toplu tünek alanları oluşturur, tarım alanlarına zarar verebilir. Tarım genişlemesiyle nüfusu dünya genelinde artmıştır; bu da onu birçok ülkede (İstanbul dahil) yabanileşmiş, yerleşik bir tür haline getirmiştir.