Yeşil İguana

Yeşil iguana size uygun mu?

Yeşil iguana (Iguana iguana), petshop vitrininde avuç içi büyüklüğünde, sevimli bir kertenkele olarak görülür. Oysa birkaç yıl içinde kuyruk dahil 1,2-1,7 metreye, bazı erkeklerde 1,8 metreye ve üstüne ulaşır. VCA yetişkinlerin 7-9 kiloya çıkabildiğini belirtir. Güçlü kuyruk darbesi, keskin pençeleri ve dişleri vardır. Büyüdükten sonra elden çıkarılan sürüngenler arasında sık görülür. Bu tür, ancak bir odayı ona ayırabilecek deneyimli sahipler için uygundur.

Karar vermeden önce kendinize dürüstçe sorun: bu hayvan iki metreye yaklaştığında onu nerede tutacaksınız?

Sahiplenmeden önce

Yasal durum: Yeşil iguana CITES Ek II listesindedir. Türkiye 1996'dan beri CITES tarafıdır ve Ek II türlerinin uluslararası ticareti için Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün düzenlediği CITES izin belgesi gerekir. Satın alacağınız bireyin yasal yoldan geldiğini gösteren belgeleri isteyin.

Sahiplendirme öncelikli olsun. Büyüdükten sonra elden çıkarılan iguanalara sahiplendirme ilanlarında ve sürüngen gruplarında sıkça rastlanır. Yetişkin bir bireyi almak, gerçek boyutunu ve karakterini baştan görmenizi sağlar.

Asla doğaya bırakmayın. Florida, Porto Riko ve Hawaii gibi yerlerde salıverilen veya kaçan iguanalar istilacı popülasyonlar oluşturdu. Türkiye kışında da hayatta kalamaz.

Sağlıklı bir bireyin gözleri parlak, vücudu dolgun, çenesi ve bacakları düzgün olmalıdır. Yumuşak veya şişkin çene, titreme, kırışık deri, burun ucunda yara ya da kuyrukta kararma görürseniz o bireyi almayın.

Terraryum kurulumu

Boyut

• Yavru: geçici olarak yaklaşık 120x60x120 cm.
• Yetişkin: ReptiFiles'ın asgari önerisi 3 m uzunluk x 1,5 m derinlik x 1,8 m yükseklik. Pratikte bu, özel yapım bir kafes veya iguanaya ayrılmış güvenli bir oda demektir.
• Ağaçta yaşar; hem yatay dolaşma alanı hem de güneşlenme noktasına çıkan kalın, eğimli dallar gerekir.

Isı gradyanı

VCA'nın aralıkları esas alınmıştır; ReptiFiles güneşlenme yüzeyinde yaklaşık 50 °C'ye kadar sıcaklık önerir. Isı kaynağı ve lamba hayvanın dokunamayacağı şekilde korunmalı; aksi halde ciddi yanık oluşabilir. Isıtma taşı kullanmayın. Termostat ve problu termometre şarttır. Isı yetersizse sindirim durur.

Nem Merck Veteriner El Kitabı %60-85, ReptiFiles gündüz %60-80 önerir. Türkiye'nin kuru kış aylarında kaloriferli bir odada nem hızla düşer; nemölçerle takip edin, günlük püskürtme ve büyük bir su kabı ekleyin.

UVB (pazarlık edilemez)

• Günde 10-12 saat, gece kapalı.
• Floresan UVB lambalar hayvanın bulunduğu noktadan 30 cm'den uzak olmamalı (VCA). Güçlü T5 HO lambalarda ReptiFiles, güneşlenme noktasında UV indeksi 3-4 hedefler.
• Cam ve pleksiglas UVB'yi geçirmez.
• Lamba 6 ayda bir (üretici talimatına göre) değiştirilmelidir.
• Hava 27 °C'nin üzerindeyse gözetim altında, kaçamayacağı bir kafeste doğal güneş çok değerlidir; ancak gölge ve su bulunmalıdır.

Zemin Gazete, kağıt, geri dönüştürülmüş kağıt pelet veya sürüngen halısı. Kum, çakıl, talaş, mısır koçanı, ceviz kabuğu ve kedi kumu yutulma riski nedeniyle önerilmez.

Dişiler için yumurtlama kutusu Dişi iguanalar erkek olmadan da yumurta üretir. Cinsel olgunluğa ulaşan dişiye en az 30-60 cm derinliğinde nemli toprak dolu bir kazma kutusu sağlayın.

Beslenme

Yeşil iguana otçuldur. En sık yapılan hata, onu böcek veya hazır kedi-köpek mamasıyla beslemektir.

Diyet oranı

• %80-90 koyu yeşil yapraklı sebze ve diğer sebzeler
• Meyve toplamın %10-20'sinden az

Hayvansal protein: Chicago Exotics veteriner kliniği hiç verilmemesini önerir; VCA yetişkinde %5'in altında tolere eder. Kedi ve köpek maması asla verilmez.

Kalsiyumdan zengin temel yeşillikler: kara lahana yaprağı, hardal yaprağı, şalgam yaprağı, karahindiba, maydanoz, bok choy, yonca otu.

Diğer sebzeler: balkabağı, kabak, dolmalık biber, taze fasulye, havuç rendesi, bamya, tatlı patates.

Sınırlı: ıspanak, pazı, pancar yaprağı (kalsiyum emilimini engeller); lahana ve karnabahar grubu (fazlası guatra yol açabilir; dönüşümlü verin).

Vermeyin: marul göbeği ve kereviz (besin değeri çok düşük), avokado, kedi-köpek maması.

Takviye (VCA)

• Büyüme dönemi: kalsiyum tozu haftada 4-5 kez, D3'lü multivitamin haftada 2 kez
• Yetişkin: kalsiyum haftada 1-2 kez, D3'lü multivitamin ayda 2 kez

Su: Merck, yetersiz su alımının iguanalarda böbrek hastalığına zemin hazırladığını vurgular. Büyük bir su kabı, düzenli püskürtme ve ılık su banyosu sağlayın. Yavrular her gün, yetişkinler her gün veya gün aşırı beslenir.

Sağlık ve yaşam süresi

Yaşam süresi genellikle 15-20 yıldır; Chicago Exotics ortalamayı 10-16 yıl verir ve 25 yıla ulaşan bireyler bildirir.

Veterinere gitme işaretleri:

• Yumuşak, şişkin çene; bacaklarda şişlik veya eğrilik, titreme
• İştahsızlık, kilo kaybı, halsiz duruş
• Susuzluk belirtileri: kırışık deri, çökük gözler, idrar atığının (ürat) sararması veya kesilmesi
• Dişilerde şişkin karın, kazıp yumurtlayamama, halsizlik
• Yanık, burun ucunda yara, kuyruk veya parmak ucunda kararma

Türde sık görülen sorunlar:

• Metabolik kemik hastalığı: Yetersiz UVB, ısı veya kalsiyum. Yumuşak çene, titreme, kırıklar. Evde beslenen iguanaların en yaygın sorunlarındandır.
• Böbrek hastalığı: Merck kronik susuzluğu hazırlayıcı neden olarak gösterir; protein fazlası da kaçınılması gereken bir risktir. Belirtiler geç ortaya çıkar; iştahsızlık ve halsizlik fark edildiğinde hastalık ilerlemiş olabilir.
• Yumurta sıkışması ve foliküler staz: Erkeksiz tutulan dişilerde de görülür. Yumurtlama öncesi birkaç hafta iştahsızlık normal olabilir, ancak halsizlik, renk solması, kilo kaybı veya şişkin kloaka varsa hemen veterinere gidin.
• Yanıklar: Korumasız lambalar ve ısıtma taşları.
• Parazitler: Yıllık dışkı kontrolü önerilir.

Salmonella: Yeşil iguana bağırsağında Salmonella'yı doğal olarak taşıyabilir. CDC, 5 yaş altı çocukların sürüngenlere dokunmamasını önerir; 65 yaş üstü ve bağışıklığı zayıf kişiler de daha fazla risk altındadır. Her temastan sonra el yıkayın; iguanayı mutfakta, mutfak lavabosunda veya yiyecek hazırlanan yerlerde dolaştırmayın ve yıkamayın. Banyo küveti kullanıldıysa ardından dezenfekte edin.

Elde tutma ve davranış

1. Yavruyken her gün kısa ve sakin temas kurun. Chicago Exotics'e göre düzenli temasla yavrular sakinleşebilir.
2. Gövdeyi ve kalçayı birlikte destekleyin. Kuyruktan asla tutmayın; yavrularda kuyruk kopabilir ve yeniden çıkan kuyruk farklı görünür.
3. Uyarı işaretlerini tanıyın: gerdanı (dewlap) açıp göstermek ve baş sallamak bölge savunmasının işaretidir; bu anda hayvanı zorlamayın.
4. Yetişkinin gücünü küçümsemeyin. Kuyruk darbesi, pençe ve ısırık ciddi yaralanmaya yol açabilir; uzun kollu giysi giyin.

Üreme dönemi: Cinsel olgunluğa (genellikle 2-4 yaş) ulaşan erkekler, yıllarca uysal kalmış olsalar bile mevsimsel olarak saldırganlaşabilir. Bu dönemde temas azaltılmalı, hayvanın bölgesine saygı gösterilmelidir.

İki erkeği asla birlikte tutmayın. Baskın birey diğerini güneşlenme ve yem alanından uzaklaştırır.

Tarihçe ve doğadaki hali

Yeşil iguana güney Meksika'dan orta Brezilya, Paraguay ve Bolivya'ya kadar uzanan bölgede ve Karayipler'de ağaçlarda güneşlenerek yaşar. Başının üstünde ışık değişimini algılayan "parietal göz" denen ilkel bir yapı bulunur.

Doğada yapraklar, çiçekler ve meyvelerle beslenir. Dişiler yılda bir kez 20-71 yumurta bırakır. Evcil hayvan ticaretinde çok yaygındır, ancak yetişkin boyu ve bakım ihtiyacı çoğu zaman alım anında göz ardı edilir. Florida, Porto Riko, Hawaii ve Tayvan'da salıverilen iguanalar istilacı tür haline gelmiştir.