Bombay

Bombay size uygun mu?

Bombay, parlak kömür siyahı kısa kürkü ve bakır rengi gözleriyle "minyatür panter" görünümü hedeflenerek geliştirilmiş bir Amerikan ırkı. Asya kökenli bir ırk değildir; Burmese ile siyah Amerikan kısa tüylü kedinin çiftleştirilmesiyle ABD'de oluşturulmuştur. İnsana düşkün, oyuncu ve sosyal bir kedidir. Kısa tüyü bakımı kolaylaştırır ama bu ırkı sahiplenirken bilmeniz gereken önemli bir genetik konu var: Burmese kökenli bazı hatlarda görülen baş ve yüz kusuru.

En gerçekçi soru şu: gün içinde bu kediye vakit ayırabilecek ve kiloyu disiplinle takip edebilecek misiniz? Bombay kucağınıza gelmek, sizi takip etmek ve oyuna katılmak ister; sadece yemek saatini bekleyen bir kedi değildir.

Sahiplenmeden önce

Bombay Türkiye'de nadir bir ırktır. Siyah kısa tüylü melez kediler, özellikle bakır gözlü olanlar, çok zaman "Bombay" diye ilan edilir. Barınaklarda ve sokakta çok sayıda siyah kedi sahiplenilmeyi bekliyor; görünüm sizin için yeterliyse bu çok iyi bir yol. Irk olarak alacaksanız şunlara dikkat edin:

• Burmese baş kusuru (BHD): UC Davis'teki araştırmacıların tanımladığı ALX1 genindeki bir değişiklik, özellikle ABD'deki "Contemporary" (çağdaş) Burmese hatlarında yaygındır. Bu değişikliği tek kopya taşıyan kediler sağlıklıdır ama yüzleri daha kısa (brakisefalik) olur; bu görünüm yıllarca seçilerek yaygınlaştırılmıştır. İki taşıyıcı ebeveynden doğan ve iki kopya taşıyan yavrular ağır bir kafa ve yüz kusuruyla doğar ve yaşamlarını sürdüremez. Araştırmada ABD kökenli etkilenmiş Bombay yavruları da incelenmiştir. Üreticiye ebeveynlerin BHD genetik test sonucunu sorun.
• Aşırı kısa yüz tercih etmeyin. Taşıyıcı bireylerin daha basık yüzlü olduğunu bilerek, orta uzunlukta burnu olan bir yavruyu seçmek hem solunum hem üreme sağlığı açısından daha güvenlidir.
• HKM taraması: CFA, sorumlu üreticilerin hipertrofik kardiyomiyopati için test yaptığını belirtir; ebeveynlerin kalp ultrasonu geçmişini sorun.
• Hipokalemi testi: Burmese'de tanımlanan kalıtsal hipokalemi mutasyonu, bilimsel çalışmada Bombay dahil Burmese kökenli ırklarda bildirilmiştir.

İngiltere'de "Bombay" adı, Avrupa Burmese ve siyah kısa tüylü kedilerden gelen ve Asya grubunda sınıflanan farklı bir hat için kullanılır. Kökeni hangisi olursa olsun test sorularınız aynıdır.

Karakter ve mizaç

CFA, Bombay'ı "biraz kedi, biraz köpek, biraz palyaço" diye tanımlar. Sevgisini kafa tokuşturarak ve sokularak gösterir. Zekidir, oyuncudur, yeni ortamlara kolay alışır.

PetMD'ye göre Bombay yalnız başına oturup mama saatini bekleyen bir kedi değildir; mutlu olmak için sahibiyle düzenli, kaliteli zaman geçirmesi gerekir. Evde sizi takip eder, işinizin başında bitiverir.

Getir-götür oyunu öğrenen, kayışla gezmeye alışan bireyler vardır. Sesi Siyam kadar yüksek değildir. Sıcak yerleri sever; battaniye altına, güneşli pencere önüne yerleşir.

Çocuklarla ve kedi dostu köpeklerle genelde iyi geçinir. Wikipedia'da daha sakin ortamları tercih ettiği de aktarılır; gürültülü ve kalabalık bir evde kendine sığınabileceği bir köşesi olmalıdır.

Sağlık sorunları ve ömür

Kaynaklarda genelde 12-16 yıl belirtilir; PetMD 9-15 yıl, Wikipedia yaklaşık 15 yıl verir ve bazı bireylerin 20 yaşına ulaştığı bildirilir. İzlenmesi gerekenler:

• Hipertrofik kardiyomiyopati (HKM): CFA'nın bu ırk için özellikle andığı kalp hastalığıdır. Çoğu zaman sessizdir; hızlı veya ağızdan nefes alma, halsizlik, ani arka bacak felci acil durumdur. Yıllık muayenede kalp dinlenmeli, üfürüm varsa ekokardiyografi yapılmalıdır.
• Göz sulanması: CFA ve PetMD aşırı göz yaşarmasına dikkat çeker. Berrak akıntı nemli pamukla silinir; sarı, yeşil veya koyu akıntı, kızarıklık ya da gözü kısma görülürse veterinere gidin.
• Burun ve sinüs sorunları: Wikipedia, kısa burunlu bu ırkta burun ve sinüs sorunlarına yatkınlık bildirir. Sürekli hapşırma, burun akıntısı veya hırıltılı nefes muayene nedenidir.
• Hipokalemi: Tekrarlayan kas güçsüzlüğü; başı aşağı doğru bükük tutma, sert yürüyüş ve titreme. Çoğunlukla genç yaşta başlar. Belirti görürseniz aynı gün veterinere gidin; potasyum takviyesiyle kontrol edilebilir.
• Obezite: İştahlı ve kaslı bir ırktır. Wikipedia kontrollü beslenme gerektiğini, PetMD de obeziteyi kedilerin en önemli beslenme sorunu olarak vurgular. Kilo fazlası diyabet ve eklem sorunlarını hızlandırır.
• Dişeti iltihabı: Ağız kokusu, dişeti kenarında kızarıklık ve çiğnemede isteksizlik belirtidir. Diş fırçalama ve yıllık ağız kontrolü önerilir.

Yaşlı Bombay'larda PetMD, üreticilerin böbrek ve pankreas sorunlarına dikkat çektiğini aktarır. 8 yaşından sonra yılda bir kan ve idrar tahlili yaptırın.

Beslenme

Yetişkin Bombay genelde 2,5-5 kg arasındadır; erkekler dişilerden ağırdır. Görünüşünden ağır bir kedidir ve kas yapısı nedeniyle kilosu gözle zor değerlendirilir; düzenli tartın.

• Yavru (2-12 ay): Yavru maması, günde 3-4 öğün.
• Yetişkin: Yüksek proteinli, ölçülü porsiyon; günde 2-3 öğün. Serbest besleme bu iştahlı ırkta hızla kiloya dönüşür.
• Kısırlaştırma sonrası: Porsiyonu azaltın, ayda bir tartın.
• Kıdemli (10+ yaş): Böbrek değerleri ve kilo durumuna göre veterinerinizle belirlenen bir diyet.

Mamanın bir kısmını bulmaca kaplarında verin; hem zihnini çalıştırır hem yeme hızını düşürür. Yaş mama ve çeşme tipi suluk su tüketimini artırır. Kaburgalar hafif dokunuşla hissedilmiyorsa porsiyonu gözden geçirin.

Bakım ve tüy

Bombay'ın kısa, saten dokulu kürkü bakımı en kolay kürklerden biridir. PetMD düzenli fırçalama gerektirmediğini, ilkbahar ve sonbaharda dökümün arttığını belirtir.

• Haftada bir kauçuk fırça veya nemli el ile silme: Ölü tüyü alır, parlaklığı artırır.
• Banyo: Genelde gerekmez.
• Göz temizliği: Göz köşeleri birkaç günde bir, gerekiyorsa her gün nemli pamukla silinir.
• Diş fırçalama: Haftada birkaç kez.
• Tırnaklar 2-3 haftada bir, kulaklar haftalık kontrol.

Yaşam alanı ve zenginleştirme

1. Günlük oyun. Günde en az iki kez 10-15 dakika olta oyuncağı, top getirme.
2. Sıcak ve rahat köşeler. Yumuşak yatak, pencere önü minder; ama yazın serin bir oda ve bol su da şart.
3. Tırmanma alanı. Orta yükseklikte, sağlam bir kedi ağacı.
4. Zihin oyunları. Bulmaca mama kapları, tıklayıcı eğitimi.
5. Güvenli pencere ve balkon. File takın; iç mekân yaşamı önerilir.

Evde uzun süre kimse yoksa uyumlu ikinci bir kedi Bombay'ın yalnızlığını azaltır.

Tarihçe

CFA'ya göre ırk, Kentucky'li yetiştirici Nikki Horner'ın siyah bir Amerikan kısa tüylü erkekle bir Burmese dişiyi çiftleştirmesiyle doğdu. Horner'ın hedefi, parlak siyah kürklü ve bakır gözlü, küçük bir panteri andıran bir kediydi. Wikipedia çalışmaların 1950'lerin sonunda başladığını, CFA ise ırkın doğuşunu 1966 olarak verir.

CFA ırkı 1970'te kayda aldı ve 1976'da şampiyonluk statüsü tanıdı.

Amerikan Bombay'ı Burmese'nin kısa ve yuvarlak yüz tipini paylaşır. Bu nedenle çağdaş Amerikan Burmese hatlarında yaygın olan baş kusuru değişikliği Bombay'da da görülebilir. İngiltere'de ise Avrupa Burmese tipine dayanan ve Asya grubunda sınıflanan ayrı bir Bombay hattı vardır.